Midden in ons gesprek zet ik muziek aan. Hard. Ze kan me niet meer verstaan. Ik zet hem uit. Stilte. Weer aan. Weer uit.
Ze kijkt me verbaasd aan. En dan zie ik het binnenkomen.
Ik noem haar Femke. Rond de veertig, een klein creatief bedrijf dat maar niet van de grond wil komen. Het afgelopen jaar had ze al veel gegroeid. Ze zette grenzen, ze durfde meer. En toch bleef het haperen. Vooral bij ontvangen. Hulp, complimenten, klanten, kansen.
Ik zei, terwijl de muziek weer uit was: “Ik durf niet. Ik hou me in. Oh, ik doe het wel. Je gaat ervoor en dan weer niet. Je gaat ervoor en dan weer niet.”
Zo deed zij het. Met zelfliefde, met grenzen, met haar bedrijf. De volumeknop ging open, en weer dicht.
Femke kwam met een heldere wens voor haar Mini Familieopstelling. Ze wilde het stuk van haar moeder doorknippen, “zodat ik op mijn eigen benen kan staan, zonder die stem van mijn moeder. Of die stem wel horen, maar er niks mee hoeven.”
En in dezelfde adem voelde dat als verraad. Aan haar oma. De moeder van haar moeder, haar allerbeste vriendin.
Zo werkt loyaliteit in een familie. Hij zit niet alleen bij je moeder. Hij loopt de hele lijn omhoog. En precies op het moment dat je wilt veranderen, trekt hij aan je.
Ik draaide het om: “Het gevoel van verraad is eigenlijk: waarom gun ik mezelf niet het beste? Want zij gunt me het beste.”
Je verraadt oma niet door het anders te doen. Oma wilde juist dat het goed met je ging.
Ik vroeg: “Is het je moeder of je vader die zichzelf zo weinig gunde?”
Haar moeder. Bij elke hulp, bij elk cadeau, zegt haar moeder hetzelfde: “Daar moeten we iets voor terugdoen.”
Een zin die van hand tot hand gaat. Je mag niet zomaar iets krijgen. Liefde, hulp, geld, rust: het moet verdiend worden en daarna terugbetaald. En wie zo leeft, kan niet ontvangen. Elk cadeau voelt als een schuld.
Ik ken dat van mezelf. In de podcast Your Future Is Now, waar ik te gast was, zei ik:
“Ik ben heel goed in geven, maar ontvangen is iets wat ik heel hard aan het leren ben. In de afgelopen jaren gaat dat eigenlijk pas goed. En als je daar niet voor openstaat, kunnen andere mensen je ook niet echt goed helpen, omdat je het gewoon niet ziet, niet toestaat.”
In systemisch werk kijken we naar de balans tussen geven en ontvangen. In De Taboecast zei ik: “Een relatie bestaat uit geven en ontvangen, en dat moet in een cyclus zijn.”
Als alleen jij geeft, klopt die cyclus niet. “Jij bent alleen maar de gever, gever, gever, gever, en heel misschien krijg je af en toe wat terug. Maar die vergelijking wie ik dan noem is: je verdient een brood en krijgt een kruimel. En dat is geen relatie, en dan kun je ook geen liefde noemen.”
Dat geldt ook voor je bedrijf. Als jij half gelooft dat je het waard bent, laat je half binnen. Ik zei het tegen Femke zo: “Het universum denkt: ga je er nou eindelijk voor of niet? En dat kost je overvloed, dat kost je kansen, dat kost je klanten.”
Toen zei Femke iets moois. “Ik denk dat ik altijd de overtuiging heb gehad dat ik dat niet waard was.”
En meteen daarna: “Daarom zeg ik: was. En niet ben.”
Dat was het kantelmoment. In één woord hoorde ze dat ze al aan de andere kant stond. Ik vroeg: “Ben jij sterk genoeg om bij ben te blijven, en die volumeknop meer en meer open te draaien?”
En ik was er duidelijk over waar die lijn moest eindigen: “Dus stop dan met die lijn.” En ik gaf haar een zin mee: “Ik ben degene die het gaat doorbreken. Daar mag geen twijfel over bestaan.”
Femke leert graag zachtjes. Stapje voor stapje. Dat is mooi, maar het kan ook een manier zijn om de knop toch weer half dicht te houden. Dus ik zei: “Wees eens een keer minder zachtjes in het leren, voor de verandering.”
Ik gaf haar het beeld van een vlammenwerper. Haar kracht en haar grenzen, zonder sorry te zeggen.
In een familieopstelling geef je terug wat niet van jou is. Met respect. In de podcast Muscle Up vertelde ik hoe dat bij mij ging: “En: alsjeblieft mam, hier heb je een stukje terug, ik hoef het niet per se te blijven herhalen. Dus ja: bedankt voor al je lessen, al je goede lessen; al je verkeerde lessen geef ik weer terug aan je.”
Femke besloot de knop open te laten staan. Haar eerste daad van ontvangen was hulp voor zichzelf aannemen, zonder het eerst te moeten terugverdienen.
Let op het moment waarop je iets afslaat. Een compliment dat je wegwuift. Hulp die je niet aanneemt. Een aanbod waarop je zegt: nee joh, hoeft niet.
Kies één moment om de knop open te laten. Zeg dankjewel. Punt. Geen maar, geen ik doe wel iets terug.
En vraag jezelf: van wie heb ik geleerd dat ik niet zomaar mag ontvangen? Het mag bij jou stoppen.
Lees ook Stap even uit het vliegtuig: waarom het meisje in jou nooit mag landen en Het papiertje is het probleem niet: over half kiezen en helemaal kiezen.
Ben jij een ondernemende moeder die hierin vastloopt? Lees hoe ik werk als coach voor ondernemende moeders.
Zet hem op deze week.
Liefs,
Jonathan
Ontdek in een gratis Mini Familieopstelling waar jouw patronen vandaan komen.
SaarJonathans assistent. Ik denk met je mee; Jonathan leest zelf mee.