Suzanne van Schaik ontvangt Jonathan thuis op de bank. Ze beschrijft zichzelf als introvert, eigengereid en puur, en vertelt waarom mensen haar zo vaak verkeerd inschatten.
▶ 0:00
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 0:00
Ik wil eigenlijk gewoon, om heel eerlijk te zijn, hè, jij, jij coacht natuurlijk veel moeders, en misschien ben ik nu aan het vloeken in de kerk, maar ik heb heel veel vrouwen ook zelfstandig zien worden. Want ik kreeg ze kinderen en dan dachten ze: "Ja, maar dan is mijn kind ziek en dan wil ik niet, ja, ruzie met mijn baas krijgen, omdat ik eigenlijk thuis moet blijven." In die spagaat. "Dus dan word ik maar zelfstandig." Dus ja, voor mij is dat geen ondernemerschap. Ik, ik zou bijna tegen die mensen willen zeggen
[Intromuziek Hart & Zakelijk]
Daar zijn we.
Ja, wat leuk, je bent gewoon in mijn huis. Hoe is dat nou? Ik heb niet zo heel vaak bezoek. Oké, ik ben, om dan maar met de deur naar huis te vallen, eigenlijk heel introvert en best wel heel erg op mezelf, dus, maar dan af en toe vind ik dan wel leuk.
Mooi. Nou ja, ik voel me vereerd dat ik dan hier de podcast mag opnemen. We zitten hier heerlijk op de bank en mag lekker ook gaan hangen, want we gaan gewoon een goed gesprek.
Ja.
En ja, ik wil jou en de luisteraars meenemen in in in in wie Suzanne is. En dus ik hoop dat je er een beetje zin in hebt.
Zeker. Ja, we hebben ook een special guest die tussendoor een beetje komt, dat is Abby. Abby, dus misschien dat je die tussendoor heen en weer ziet, maar dan weet je dat. Dus special guest.
Krijg je twee gasten voor de prijs van één. Ja, als je kijkt naar de podcast, wat zou voor jou de beste uitkomst zijn van deze podcast? Dus wat moet er besproken worden, en en en wat is de beste manier, en hoe jij over zou willen komen?
Nou, ik denk dat het mooi is als mensen die mij kennen gewoon mij herkennen. Maar dat is grappig, of grappig, maar dat heb ik heel veel teruggehoord na mijn event, hè. Ik had afgelopen zaterdag een event en ja, ik weet eigenlijk niet beter, maar dan zeggen mensen: "Ja, het is heel grappig. Als jij voor een groep staat, dan sta je daar net zoals ik zo één op één met jou praat." Dus ik hoop dat ik vooral gewoon, ja, overkom als mezelf, en ja, ook wel dat ik op wat voor manier dan ook mensen kan inspireren, dat ik iets kan bijdragen.
Ja, we hebben, jij hebt ontzettend veel podcasts opgenomen. Volgens mij zit je op aflevering, wat is het?
518.
518 al, dus dat is echt insane veel. En en ik kan me voorstellen dat je ook ontzettend veel podcasts geluisterd hebt.
Dat valt wel mee. Ik luister niet zo heel erg veel.
En als je dan met je ervaring van podcast, als je dan een, een onderwerp kan bedenken waardoor je zegt: als we dat onderwerp bespreken, dan wordt dit een fucking red goede podcast. Wat, wat moet, wat, wat moeten we dan spreken? Laten we dan meteen beginnen met: dat is wat iedereen zou moeten horen. Nou, to put you on the spot, terwijl we net beginnen.
Ja. Nou ja, dat is eigenlijk het verhaal wat ik afgelopen zaterdag op mijn event heb verteld. Ik, dat is wel op dit moment, ja, een deel van mijn levensverhaal is dat, en een deel ook van mijn visie, en dat is wat ik, ja, wil delen, waarom ik dat ook in een event heb gebracht. Maar ik heb natuurlijk de afgelopen vijf jaar, zeg maar, ook, hè, ja, ondernemers geholpen met het high-end businessmodel. Dat is echt ook, ja, mijn expertise nog steeds wel, hoewel ik daar minder op gefocust ben dan ik was.
Maar ja, ik, ik zei laatst nog tegen iemand: ik zit eigenlijk nu in mijn derde carrière. Zo voelt het echt. Ik, en, en over alle drie, ja, alle drie heb ik echt mijn hart in. Dat is wat ik kan zeggen. En en ja, ik vind het dus over alle drie leuk om daarover te praten. En wat is nou het onderwerp wat dit een goede podcast zou maken? Ja, ik denk dat dat het 'm niet zozeer in een onderwerp zit, maar meer in dat als jij echt goed doorvraagt en doortastend bent, en kritisch ook wel, en echt durft, ja, durft te vragen waar je twijfels bij hebt of wat je onduidelijk vindt, ja, dan, dan kom je wat dieper, welk onderwerp dan ook. Dus ik denk dat dat, ja, een heel belangrijke succesfactor is van een podcast.
Ook mooi, ja. Het verhaal en de diepgang.
Ja, en de, de dynamiek. Dat vind ik ook leuk aan dat jij zegt: ik wil drie uur opnemen. Omdat dat, ik merk dat ook. Ik werk dus niet met Pranay samen, en soms maken wij kortere podcasts, maar we hebben ook gemerkt, ik merk nog steeds vaak dat je na een half uur opeens ergens komt met zijn tweeën, omdat je ook iets moet opbouwen met elkaar ofzo.
Klopt.
Dus dat is wel denk ik echt de kracht van zo'n langer format.
Ja, dat was ook de reden waarom ik ervoor koos om op deze manier te doen. Zeker als je vaker zit, en ik interview heel veel online ondernemers en mensen die veel hun verhaal vertellen of, of een expertise delen, en ik zeg altijd: als je een beetje makkelijk kan praten en je snijdt een onderwerp aan, dan ben je zo 10 minuten tot, tot, tot een half uur soms verder. Nou ja, met twee vragen ben je dan vaak ook klaar. Maar de redenen daarachter, de misschien de, de kennis wat daaronder zit, of de verder dieper op de kennis ingaan, ja, daar, daar geniet ik zelf ook van als ik naar een podcast luister.
Ja, dan hou ik ervan om naar mensen te luisteren waar ik van kan leren, en en als je daar dan meer kennis over kan horen, ja, dan kan ik er nog meer voor mezelf uithalen, en voor vast en zeker de luisteraar dus ook. Dus ja, mooi dat je dat zelf ook aanhaalt. Ik denk dat, ja, als je dan langer in gesprek zit, dat je ook weer altijd een laagje dieper kan, of in jezelf, waar dingen vandaan komen, of in je expertise.
Dus laten we met jouw verhaal beginnen. Als je dan zegt, hè: wie is Suzanne? Hoe zou je jezelf omschrijven?
Hoe zou ik mezelf omschrijven? Ja, dat is weer een andere vraag dan wie ben ik, want dat is natuurlijk een heel filosofische vraag. Nou, als ik iets zou moeten zeggen over mijn persoonlijkheid, want anders zou ik ook kunnen zeggen: ja, ik ben niet mijn persoon, maar dan gaan we meteen een heel andere kant op. Maar mijn persoonlijkheid is, ik ben denk ik heel oprecht, heel puur, als ik wat positieve dingen moet opnoemen. Mensen vinden mij soms ook wel een beetje zakelijk. Ik heb ook wel iets onaangepast ofzo.
Ik ben wel eens vergeleken met een kat. Dat is ook beetje wat ik bedoelde met introvert, van: ik ben best wel, zeg maar, eigengereid, op mezelf, en ook wel zoals een kat, zo van: nou, ik kom zelf wel naar je toe. Maar een beetje, ja, iets gereserveerd kan ik ook wel hebben.
Hm hm.
Maar ik heb heel veel kanten. Je kan ook, als je, zeker als je me wat beter kent, zo kan je ook heel erg met me lachen. En ik ben, ik heb ook een heel open kant, kan ook echt een open boek zijn en kwetsbaar zijn, kan ook heel lief zijn, maar kan ook wel, nou ja, zoals mensen dan me zakelijk noemen, kan ook wel hard zijn. Als in: hard aan de oppervlakte. Ik vind mezelf geen hard persoon, maar ik, ja, bijvoorbeeld als coach kan ik wel hard zijn. Dus samen met Pranay hebben wij nu een coachinggroep, en dan gebeurt het wel eens dat ik dan degene ben die echt te harde interventie pleegt, en dat hij dan een beetje de, de doekjes tegen het bloeden verzorgt.
Maar ook, ja, ook privé. Ik ben op mijn, in mijn verhaal noem ik het wel een waarheidsstrijder. Ik ben wel iemand die niet zo snel meepraat en meedoet met de meute.
Geweldig.
Maar heel autonoom denkt en, ja, heel recht door zee haar waarheid kan verkondigen. En daar zit natuurlijk een kracht in, maar daar heb ik ook wel veel last van gehad in mijn leven. Dus ik ben ook niet altijd daardoor de meest, ja, de meest sociale, degene die dus makkelijk inblendt. Ik ben niet iemand die per se harmonie, ja. Nou, dat zijn zo wat omschrijvingen van mij.
Wat heerlijk, heerlijk hoe je dat allemaal zo benoemt. Ja, sommige mensen hebben moeite met zichzelf te omschrijven. Maar jij maakt juist heel mooi en heel beeldend en heel uitgebreid, vind ik juist heel prachtig. En wat ik heel erg mooi vind, en daarin herken ik mezelf ook wel, de, de, mijn bedrijf, hè, niet van niks Freedom Motivates. Vrijheid is van mijn kern. En opkomen voor vrijheid, je vrij kunnen expressen, vrijheid op ook politiek front, vrijheid in je business, maar vrijheid ook van meningsuiting. En die eigengereidheid herken ik mezelf ook wel heel erg in.
En als ik dan jou hoor met je omschrijving van jezelf, lijkt het misschien dat het mee kan helpen, juist dat je introvert bent en jezelf omschrijft als de kat uit de boom kijken, dat dat juist heel erg helpt om na te denken over heel veel eigen dingen. En dus aan de ene kant, ja, misschien buitengesloten, aan de andere kant een eigen denker, juist omdat je afstand kan bewaren en eerst kan observeren en verteren, om naar je eigen visie in plaats van mee te lopen. Dus ergens denk ik dat die eigenschappen ook wel tegemoetkomen en meehelpen voor jou om voor jezelf na te denken.
Ja, ja. En ja, ik heb daar ook altijd, nou, niet altijd, maar in ieder geval zeker de laatste 10 jaar heel veel interesse in gehad. In, ja, in eerste instantie in de psyche, en nu, ja, hoe ik het nu in het verdiepen in de Tao noem, is het innerlijk land verkennen, hè. Dat is weer wat anders dan de psyche per se. Ja, ik, ik ben daar veel mee bezig.
Ja, ja. Je omschreef ook dat je puur was. Wat, wat bedoel je je daarmee?
Nou, wat ik net tegen jou vertelde, dat ik denk, denk ik, op een bepaalde manier, op een andere manier kan je het ook weer anders ervaren, maar echt what you see is what you get ben. Dus ik ben niet iemand die heel erg bezig is met een soort imago te creëren, denk ik. En ik ben niet iemand die, ja, die, die veel maskers heeft. En ik denk ook niet dat dat iemand anders snel over zichzelf zal zeggen: ja, ik heb veel maskers. Maar ja, dat hoor ik dan ook van Pranay na het event, van: "Ja, wat gewoon echt bijzonder is aan jou, is dat als jij voor een groep staat, op een podium staat, ja, dan zie ik echt gewoon de Suus die ik ook ken."
Hm.
En ja, veel mensen gaan denk ik sneller in rollen.
Hm.
En ik heb natuurlijk ook wel verschillende rollen, als in: ik ben moeder en ik ben ondernemer, en dat vraagt natuurlijk allemaal verschillende kanten van mij. Maar ja, ik denk dat ik vrij plain ben. En en dat bedoel ik met, met puur. En ja, als je oppervlakkig kijkt, dan verwachten mensen dat niet altijd heel erg, omdat veel mensen ook wel hebben gezien: oh ja, dat is een iemand die veel met uiterlijk bezig is. En ja, een bekend event van mij is het event van twee jaar geleden, waarin ik in een hoepel uit het plafond opkwam enzo. Dus mensen die alleen maar daar naar kijken, die zien overal veel uiterlijk vertoon en interpreteren dat als oppervlakkig vaak. Dat is wel gebeurd.
Ja, ja.
Terwijl, ja, als je mij kent, dan, ik ben echt tegenovergesteld. Ik ben alleen, ik heb gewoon alleen een beetje een extravagante kant, maar dat is iets anders dan dat ik daarmee iets probeer te verhullen of te compenseren of wat dan ook.
“Ik ben alleen, ik heb gewoon alleen een beetje een extravagante kant, maar dat is iets anders dan dat ik daarmee iets probeer te verhullen of te compenseren of wat dan ook.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (15:26)
Ja, ik denk dat sowieso heel veel, en ik heb daar zelf ook heel veel ervaring mee gehad, dat mensen de hokjes nodig hebben om naar een ander te kijken. En dat het met de t… kortzichtigheid van die mensen te maken heeft, over hoe erg kunnen hun alles aan, dat meerdere dingen tegelijkertijd kunnen bestaan. Dus als ik naar een ander kijk, dan helpt het om een besluit te maken: over die persoon is zo, en daar stop ik mee in een hokje. En en dat is voor mij makkelijker. Ja. En en en daarin, dus jij komt uit die hoepel naar beneden, en voor mij is dat makkelijker: jij bent dus die business coach, wie dat is. En en en als dat naast elkaar kan staan, dan moet ze zich vaak ook naar zichzelf kijken.
En ik denk dat hokjes, mensen die graag anderen een hokje plaatsen en besluiten nemen eigenlijk door met heel weinig informatie hoe iemand is, dat het alles mee te maken is hoe ze dus naar zichzelf kijken. En dat, hè, ook niet meerdere kanten in hun zelf kunnen zijn. En ik heb zelf, kan ik heel druk zijn. Ik ben ook gediagnosticeerd met ADHD. En voorheen liep ik er vroeger altijd heel erg tegenaan dat ik niet serieus werd genomen, omdat ik dus zo extrovert was. Ik ben juist heel erg extrovert, druk, hyper. Ik kan heel kinds zijn en daar geniet ik ontzettend van.
En dat wat er dan wordt veroorzaakt, is dat mensen soms denken: maar die is alleen maar druk, die kan dat alleen zijn, dus die kan niet serieus, die kan niet rustig zijn. En als ik dan een, een rustige dag had, denk ze: "Gaat het wel, Jonathan? Ben je ziek, Jonathan?" Omdat dat ze denken: ja, maar die is alleen aan het dollen, die kan dingen niet serieus nemen. Ja, en en dat is de val van, van soms. En soms is het zeker waar, hokjes, maar ik denk dat dat de hokjes, ja, je wordt in hokjes geplaatst vooral door mensen wie niet kunnen bedenken: maar er kunnen meerdere dingen tegelijkertijd bestaan. En dat heeft over hun geestverruimend of nauwe geesten maken, denk ik.
En die, die hokjes, deels doen we dat denk ik vanuit onszelf, wat we hebben geleerd vanuit de maatschappij. Is ook makkelijk, want dan hoef je niet meer over na te denken. Het kost heel veel moeite om helemaal open te staan van: hey, wat kan het meer zijn? Dus tuurlijk denk ik dat het ook makkelijk is, want ja, je brein probeert altijd zo snel mogelijk een beeld te vormen, en dan hup, door naar het volgende. Dus deels is biologisch, maar andere kant denken ook dat het een kortzichtigheid van de is, en ja, ook met hoe ze naar zichzelf kijken.
“Het kost heel veel moeite om helemaal open te staan van: hey, wat kan het meer zijn?”
Jonathan▶ Luister naar dit moment (18:07)
Ik wil nog wel iets terugvragen, mag dat? Want jij vroeg net van: wie ben jij? En en ik heb omschrijving gegeven van mij. Maar hoe kijk jij naar mij? Jij hebt een beeld gevormd op basis van, nou, een paar ontmoetingen denk die wij hebben gehad, en wat je van mij hebt gezien op social media en of gehoord. En en hoe zou jij, ik, ik heb nu natuurlijk al heel veel, ja, voorgezegd.
Hm.
Maar hoe zou jij mij omschrijven in iemand anders?
En ik vind hem heel leuk dat je hem inkopt. Ik hou die nog heel even, want ik heb ook later in het interview, heb ik een, heb ik iets moois voor jou, waarbij ik denk ik die vraag juist heel goed kan beantwoorden.
Oké.
En ik denk dat het je zal verbazen. Eén ding wat ik erop kan, kan zeggen, en wat ik bij mijn klanten vaak ook hoor: ik, ik heb via WhatsApp vaak contact met mijn klanten, en dan geven ze iets of dan vertellen ze iets, en dan geef ik iets terug, en dan zeggen ze: "Weet je wat ik zo fijn vind aan jou, aan jou? Je kan zo mooi tussen de regels door kijken."
En en ik doe heel erg mijn best, en ik groei daar met de dag ook in, om, om meer dan alleen maar taking people at face value. Dus ik kijk vaak dieper, en om niet meteen een beeld te vormen. Ik heb geleerd om mijn vooroordelen steeds meer thuis te laten. Ik heb geleerd om minder in, in, in hokjes te denken, en van een afstand te kijken: maar wat zie ik nog meer, wat kan
ik tussen de regels door zien? En dat is zoveel meer dan plaatjes, beelden. Het is non-verbaal, het is intonatie, weet je wel. Half uur naar een podcast luister, van: maar wat hoor ik nog meer? Hè, de geduld, de rust, de, de, de, de manier hoe iemand nadenkt. En en dat probeer ik ook daarvan in mijn beeld mee te nemen van iemand. En ik word daar steeds beter in. Dus ik hoop, en en dan ga ik straks die omschrijving van jou met jou delen, dat ik jouw omschrijving een beetje te pakken heb. Ik heb namelijk, elke podcast deel ik een gedicht waarvan ik vind dat die bij de persoon past. En ik heb voor jou eentje. Dus ik denk dat die, maakt het denk ik duidelijk wat ik over je denk. Dus ik hou me nog even in spanning, en jullie ook allemaal in spanning.
Ik wil je uitdagen. Je gaf een hele brede omschrijving.
Hm.
Omschrijf jezelf in één zin.
Ja, ik was wel bang voor zoiets. Ja, één zin. Eén zin, poe. Ja, dan zou ik echt voor willen gaan zitten. Eén zin. Ik ben al geneigd om een aantal woorden achter elkaar te zetten, maar ik weet niet of dat een zin is.
Begin je daarmee.
Ik zet even de coachpet op. Ik denk: sterk, autonoom, soms nog een tikje onbeheerst. Dat is mijn, nou, ik denk dat iedereen wel een, op een punt een gebrek aan beheersing heeft, maar dat, dat, dat is echt mijn ontwikkelproces, waarin ik afgelopen jaar, twee jaar heel erg ontwikkeld heb en nog steeds aan het ontwikkelen ben. Ik moet nou opeens denken aan de omschrijving die een vriendin van mij een tijd geleden gaf. Die zei iets als: vurig, gepassioneerd en een tikje vreemd, ofzo. Ik denk, nu ik dit zo zeg, denk ik: ja, dat is misschien nog wel beter.
Dus sterk, autonoom, vurig, gepassioneerd, hoort misschien een beetje bij elkaar, en wel, want ik dacht: ja, er, er zit absoluut ook een, ja, een, ik wil niet alleen maar soort van mooie woorden gebruiken. Een tikje vreemd ben ik denk ook absoluut, voor mensen.
Ja. Mo, ja, mooi. Ja, dat vind ik een leuke omschrijving. En dat is, ja.
Oh ja, ik wilde even, ik heb een, ik wil hem toch delen, want als ik straks een gek bek trek op de camera: je hebt voor mij een drankje gemaakt.
Latte gemaakt voor jou.
Ja, met amandelmelk was het volgens mij. En ik heb, ik heb dat nog nooit gedronken.
Oké.
Dus jongens, ik, ik ga hem, ik ga hem drinken, want je heb, Suus is helemaal gezond, en dit is helemaal in lijn met, ja, en vind ik ook heel erg belangrijk. Maar ik dacht, ik maak er even een ding van, mocht ik misschien een rare bek trekken. Hij is al een beetje afgekoeld, denk ik nu. Oeh, best wel lekker. Ja, beetje thee-achtig ook.
Ja, een beetje thee-achtig.
Ik heb echt serieus.
Je kan er nog, ik heb er geen honing ofzo in gedaan. Dat kan je wel doen, dan wordt natuurlijk zoeter, hè. Maar het is volgens mij gezonder dan koffie. En er zit geloof ik wel ook, het heeft wel ook zo'n soort effect, want jij zei: ik ben meer koffie gaan drinken door mijn baby, hè.
Hm hm.
Ze is nog baby toch? Onder de 12 maanden is nog baby toch?
Ik weet het niet, maar volgens mij tot één. Voelt al niet meer als een baby, maar nee.
Maar ja, dat is als je kinderen hebt, hè. Dat mijn kind voelt nog, nog steeds als een baby. Die van mij is vijf, is nog steeds mijn baby.
Ja, maar baby, en ze zijn zo groot, en ze groeien ze groot, en het gaat zo snel. Laken dan zou zeggen, maar ik vind het lekker. Ja, zeker. Dus goedgekeurd.
Je wilde me wat vragen.
Wat wilde ik vragen? Ja, ja.
Over je, om, je had 't over je omschrijving, en toen wilde je wat vragen, en toen…
Oh nee, ik wilde iets zeggen. Ja, ja. Iemand zei ook een keer: als Rivella, een t… beetje vreemd, maar wel lekker. Die hoorde ik afgelopen donderdag. Hoorde ik dat, ja, toen ik met een klant naar een live dag ging borrelen. En toen zei ik: "Mag ik een koffie en een cola?" Wilde ik allebei. Toen zeg ik: "Ja, ik weet, een beetje weird, maar…" Neem de bestelling ik maar gewoon op. Toen noemde die maar dus ook Rivella. Dus dat is wel heel erg grappig.
Ja. Je had het net al een klein beetje over misvattingen. Wat zijn nog meer misvattingen wat mensen van jou hebben?
Boeh. In mijn eerste gedacht is: nou, dat zijn er denk ik wel veel, maar ik weet eigenlijk niet of dat echt zo is. Misvattingen. Nou ja, inderdaad, alles met oppervlakkig. Hoewel er ook heel veel mensen zijn die zeggen: nou, dat zie ik echt helemaal niet, ik zie juist heel veel. Maar ja, de mensen die, ik weet wel dat daaromheen, die mij niet benaderen en die wat verder weg staan, die, ja, die zien wel oppervlakkig. Maar ook bijvoorbeeld niet alleen door dat uiterlijk vertoon, maar ook omdat ik natuurlijk jarenlang heel veel over geld heb gepraat, en nog steeds zit dat wel in de podcast. En ja, daar hangt gewoon echt wel een stigma aan. Geld nog steeds, merk ik. Als je veel over geld praat, dat vinden mensen ook oppervlakkig.
Ja, ik heb daar zelf een heel ander gevoel bij en visie op, maar goed, dat, zeg, dat is zo. Ja, hard. Hard ben ik dus ook wel veel genoemd. Er zijn ook wel mensen die mij ook echt daadwerkelijk als hard hebben ervaren. Wat ik al zei, ik kan ook wel in mijn gedrag ook wel hard zijn. Ja, maar ik ben zelf, ja, zoals Pranay zegt, die kent mij dan echt, nou ja, ondertussen beter dan wie dan ook, en die zegt: ja, jij bent, ik ben eigenlijk heel zachtaardig van karakter, maar ik kan heel, heel fel en heel confronterend zijn. En ja, ik zeg wel, ik kan de dingen echt zeggen op zo'n manier dat ze, dat ik ze niet bedoel om iemand af te breken, maar dat ze wel ook afbrekend kunnen zijn. Dus dat vinden mensen dan hard.
Ja. Is dat dan een misvatting?
Nou ja, wel dat ik denk dat veel mensen denken dat ik, dat mijn persoonlijkheid harder is dan dat hij is. Dat denk ik zeker. Maar ja, het is ook maar net hoe je me leert kennen. Want er zijn ook wel mensen, ik denk, om maar even een gek voorbeeld te noemen: als je mij ooit via de sportschool hebt leren kennen, ik, ik heb 10 jaar ofzo een sportschoolabonnement gehad. En dan ben ik dus echt zo iemand, over introvert en een kat zijn gesproken, dat ik daar 10 jaar lang naar binnen en naar buiten loop, en dan gewoon na 10 jaar lang nog niemand kan kennen ofzo. Terwijl, ja, ik ook mensen op de sportschool kennen, die kennen iedereen die daar in de sportschool komt. Dat, dat kleeft dus echt niet aan mij.
Dus ik denk dat er ook mensen zijn die naar mij kijken als juist, hm, beetje verlegen, beetje schuw, beetje meisjesachtig misschien ook wel, die juist helemaal weer mijn vuur en mijn kracht niet zien. Dus als je mij bijvoorbeeld in de podcast hoort, of je dan, kunnen mensen best wel zoiets hebben van: wow, dit is wel een soort van heftig persoon. Maar als je mij privé weer leert kennen, bijvoorbeeld op het schoolplein is ook zo'n voorbeeld. Ik was een keer met mijn dochter in de speeltuin, en op een gegeven moment vraagt een, een moeder aan mij: "Ja, hoe oud ben jij eigenlijk?" Zegt ze: "Ja, want, want die moeder daar, die dacht echt dat jij nog heel jong was." En dan, dan zien mensen echt zo'n meisje nog, hè. Dus dat kle, dat is ook iets wat aan mij kleeft.
Ja, en je lijkt ook jong, dus dat, dat heb je mee. Dus dat, dat scheelt.
Ik ben gelukkig door mijn CrossFit-trainer ook z jaar jonger ingeschat gisteren. Ik word bijna 38.
Ja, ja, oké. Ja, weet je hoe oud ik ben of niet?
Nee.
Hoe oud denk je?
34.
Nee, 30.
Oké. Omdat je het zo vroeg, dacht ik dat je ouder was, dus ik dacht: ik ging omhoog.
Nee, 30.
Ja, ja.
Nee, ik, nou, 34 vind ik nog wel binnen de bandbreedte. Ik, ik, ik vind het wel mo…
Want, maar ik word dus echt nog wel, gister ofzo nog zei iemand nog 26 ofzo. Dus ik word nog wel, en dan, ja, ik heb dus een dochter van vijf. Nou ja, dan, dan, dan was ik wel een jonge moeder geweest. Dus dat, dat zien sommige mensen ook.
Ja, ik vond het wel mooi, want we hadden het net over dat meerdere dingen naast elkaar kan bestaan, en en en jij zegt letterlijk dat meerdere dingen naast elkaar kan, kunnen staan, en dat het ook deels wie jij bent. En dus daarmee kun je dus mensen verbazen. Het introvert, hè. Ik denk dat mensen te weinig, en ik denk dat persoonlijkheidstype, het is gewoon bewezen, er bestaan introverts, er zijn extrovert, en en dat kan naast elkaar bestaan. En je hebt mensen die extrovert, introvert kunnen zijn op momenten. En en ik denk dat het wel heel erg belangrijk is dat het niet een showtje of aangezet, het is gewoon een onderdeel van wie je bent. En introvert is een ding wat bij jou past.
En daarin, ja, is die omschrijving van 10 jaar lang naar de sportschool gaan een hele mooie. Ja, van: ik denk dat ik tussen dat de iedereen in de sportschool kennen en de introvert net een beetje zo halftoon ertussenin. Maar dat dat een hele mooie omschrijving is. En tegelijkertijd de podcast, en het je open, je verhaal vertellen. Ik vind het juist heel mooi dat je al die verschillende kanten kan hebben.
En over dat stukje hardheid: ik denk, en ik zei het laatst ook in de podcast, het is het hardheid, of spreek je de waarheid naar die mensen?
Nou ja, inderdaad, ik denk meer het laatste. Maar er zijn heel veel manieren waarop je dat kan doen.
Zeker, ja.
En dat, dat kun, ik denk wel dat ik dat op een vrij harde manier kan doen. Ik, er is heel weinig in mij wat, wat heel veel vrouwen, ook mannen natuurlijk, maar vooral ook veel vrouwen zijn, natuurlijk, jij werkt met veel vrouwen en moeders, zijn pleasers op een bepaald niveau.
Zeker.
En ik zal dat ergens ook wel hebben. Iedereen wil natuurlijk op een bepaald niveau geliefd zijn en aardig gevonden worden. Maar ik heb wel eens gezegd: ja, ik ben een soort antier. Ik, ik heb, voor een vrouw heb ik dat heel weinig. Dus ik ben heel erg, ja, ik doe gewoon wat ik zelf wil. En en ik zeg ook gewoon wat ik ervan vind. En ik ben dus niet, over puur gesproken, dat denk ik ook, het pure, ik ben dus niet heel erg bezig met, nou, ook niet met hoe dat overkomt op een ander. En dat is zowel mijn kracht als ook mijn valkuil, want het is heel goed om daar soms wel mee bezig te zijn. Dus dat heb ik ook wel echt meer moeten leren, en dat leer ik nog steeds. Maar mijn natuur is: nou ja, ik gooi het er gewoon neer, en wat een ander ermee doet, moet hij zelf weten, zeg maar.
“Maar mijn natuur is: nou ja, ik gooi het er gewoon neer, en wat een ander ermee doet, moet hij zelf weten, zeg maar.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (32:25)
Ja, ik moet niet lachen van herkenning. Ik ben zelf, zelf ook zo. En dat is één van de redenen dat ik ook heel fijn vond om bijvoorbeeld door Veronique Prins gecoacht te worden. Die kon, kan ook gewoon soms lekker je fileren, en dat ga ik eigenlijk wel goed om. Misschien is het oud-militair in mij, wie door een chant af gecoverd wordt, en dat ik er wel goed op ga.
En en ergens denk ik ook dat de, dat het heel, hardheid ook heel erg te maken heeft met de ontvanger. En en en iedereen wie zich getriggerd voelt, per definitie vindt het vaak dat het, die, die kunnen het niet altijd, of niet per definitie, maar die kunnen het niet altijd ontvangen. En het moment dat je dus iets raakt bij een ander, maar ze hebben nog niet de vermogen om bij zichzelf diep te gaan, dan gaat de eerste reactie zijn: aanvallen, of dus, hè, of de, de, de fight-, fright-, flightreacties vanuit de trigger, waarbij je dus of vluchten, of je raakt stil, of je gaat juist in de aanval. Dat is gewoon wat je zenuwstelsel doet, en wat triggers met je doet, en waar daar vandaan komt, uit trauma of vorige ervaringen of door je jeugdsymfonieorkest. Wie me nu nog volgen, dat zegt een hoop, dat je al wat bewuster bent, denk ik.
Dus stel dat je het eerst kan ontvangen, maar je ziet de ander, dat wat ze bedoelen, dat de intentie puur is, dat de intentie is om je te helpen, dat de intentie liefdevol is, dan kan je die eerste fase al laten zakken van fight, fright, flight. Want dat je zegt: oh, wacht eens even, het gaat niet alleen om mijn trigger. Wat wordt er echt gezegd? Dus dan kan je hem alweer verteren. En dat is niet makkelijk, dus dat moet je al kunnen. En vervolgens moet je hem dus binnen laten komen, van: maar wat ze zegt is juist, en waarin kan ik bij mezelf vinden waar dat klopt?
Hm.
Zonder in de verdediging willen schieten. Dus dan, dan moet je stil zijn, dan moet je voorbij die trigger, van: waar komt die trigger vandaan? Waarom voel ik dat ik me wil verdedigen? Vorige week had ik het ook toevallig bij, bij, bij Veronique Prins. Toen ze iets zei, toen wilde ik aanvallen. Dacht ik: maar wat zegt ze nou eigenlijk? Wat voel ik? Waarom merk ik dat ik dingen wil herhalen? En dan, ja, dat ze wil verdedigen, of ja. En en sommige mensen kunnen dat snel. Ik heb geluk dat ik heel snel kan schakelen en heel diep bij mezelf kan gaan. Sommige mensen hebben daar een dag of twee dagen of een week voor nodig, van: maar wat wordt er nou gezegd? En die hebben daar eerst mij meer tijd voor nodig.
En ja, dus alles is oké. Maar ik denk dat er dus die hardheid ook heel erg met dat stuk te maken heeft, met de triggers, met hoe diep bij iemand, en kun je de intentie van de ander ook zien. En ik herken het, dat ik zelf ook heel hard kan zijn, en dat ik dus ook probeer om het zachter en op andere manieren te doen. Maar ook daarin ben ik lerende, dus daarin die leerproces zit ik zelf denk ik ook in.
Ja. Het hangt er ook vanaf wie je tegenover je hebt, hè. Dus er zijn mensen en die kunnen dat, die hardheid ook prima hanteren en zo waarderen.
Ik ga er echt, ik ga er echt goed op. Echt: kom maar met die fucking waarheid. Echt, echt gewoon zo hard mogelijk, zo eerlijk mogelijk. Ja, ik, ik, en vorige keer zei ik dat ook in de podcast, ik, Jordan Peterson zei het heel mooi. Hij zegt: "Ik hou helemaal niet van discussie en ruzie, ik hou van de waarheid." En hij zegt: "De waarheid, daar hebben we allemaal veel meer aan, als we eerlijker naar elkaar kunnen zijn en niet een hand boven elkaars hoofd houden." En ik denk, als we op een juiste manier met elkaar omgaan, dat we vaker juist de waarheid en iets harder mogen zijn, omdat we vaak te veel bezig zijn: ik wil de ander niet kwetsen. En waarmee je iemand tijdelijk helpt, maar langdurig hem laat aankloten met dingen. En het is niet jouw plaats om iemand te veranderen.
Zeker. Maar wil die zeggen, de realiteit is ook dat gewoon heel veel mensen de waarheid echt niet aankunnen. Dus het is mooi om te zeggen: ja, hè, we zouden allemaal eerlijker moeten zijn, of we zouden… Maar er is natuurlijk een reden waarom dat niet zijn. Ik denk dat heel veel mensen ook alleen maar verder gewond zouden raken van de waarheid. En dat het dus echt belangrijk is om, als je echt, ja, goed wilt relateren, op wat voor manier dan ook, met mensen, dat je echt kijkt: wie heb ik voor me, en wat, ja, wat, wat kan die persoon aan? Hoe, hoe moet ik die persoon benaderen? Wat is zijn of haar co…
Zeker.
En daar, ja, daar ben ik afgelopen jaar veel meer mee bezig geweest, want dat deed ik dus veel minder. Ik ging gewoon uit van mezelf, en van daaruit ben ik dan ook vaak, ja, of als asociaal of arrogant of egoïstisch genoemd ofzo. Eigenlijk vanuit die puurheid, vanuit het dus niet rekening houden met de ander, gewoon delen zoals ik het zie of ik het ervaar. Maar als je echt wilt relateren, dat is echt iets wat ik, ja, heb moeten leren en nog steeds leer, dan, ja, dan, dan werkt dat zo niet, hè.
Dus bijvoorbeeld vanochtend zei Pranay nog tegen mij, terwijl wij heel sterke band hebben, met heel veel vertrouwen, en hij mij heel hard kan confronteren en al die dingen, maar hij zei wel laatst nog op iets, van: "Ja, Suus, ik heb dat toen zo tegen jou gezegd om jou te sparen." Omdat hij ook weet, omdat hij mij zo goed kent, iedereen heeft een grens, hè. Er is ergens een grens, en anders dan ben je iemand eerder aan het afbreken dan aan het opbouwen.
Zeker.
Dus dat is mooi denk ik, als we dat meer zouden leren, van: oké, waar zouden we dat meer mogen en moeten en kunnen doen, ook als die ander misschien, ja, dan wel boos wordt of teleurgesteld is ofzo. Want het is ook niet de bedoeling dat wij dat voor anderen de hele tijd vermijden natuurlijk. Maar soms, in bepaalde situaties, stel, jij werkt met de medewerker en er moet gewoon iets gebeuren, dan is het gewoon niet handig om die persoon op dat moment boos te maken. Terwijl misschien een hele goede vriend, met wie je een diepere band hebt, ja, die moet soms misschien wel een keer boos worden, omdat jij gewoon moet kunnen zeggen hoe je er echt in staat. Dus het is denk ik heel erg persoons- en situatieafhankelijk wat constructief is.
Prachtige aanvulling. Ik denk dat je heb gelogen dat je niet zo goed harmonisch bent, met, als je deze
Wie is Pranay, en hoe leef je een spiritueel leven naast een heel werelds bestaan? Suzanne over zoeken, vrijheid van binnen en waarom houden van je werk ertoe doet.
▶ 39:42
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 39:42
opmerking benoemt. Ik denk dat dit juist heel erg harmonisch gezien wordt, waarin je dus je oude kanten van jezelf met je gegroeide Suus combineert.
Ja.
En dat je dus lerende bent om die waarheid, maar dus daarin in acht nemend: wie heb ik nou echt voor me? En dat dat soms eerst primair staat. En ja, dat vind ik juist heel harmonisch. En even voor de luisteraars: je hebt meerdere keren je, je samenwerkingspartner genoemd. Wie is je samenwerkingspartner? Want je hebt hem meerdere keer genoemd. Mensen denken: waar heeft ze het nou over? Is dat haar man? Is ze getrouwd met hem? Of… Maar dus je samenwerkingspartner, je, maar, maar vertel. Want ja, wie is Pranay? En zou je dat uit kunnen leggen? Want anders denken mensen…
Ja, is moeilijk om hem niet te noemen, omdat ik zo ontzettend veel, ja, met hem ben en werk ook enzo, en van hem heb geleerd. En dus, ja, dat gaat bijna vanzelf.
Hm hm.
Maar wie is hij? Ja. Hij, hij was mijn leraar, is nog steeds mijn leraar, maar zo zou ik het nu niet meer noemen, want dat krier, ja, dat, dat insinueert een bepaalde ongelijkwaardigheid die er niet, niet is, niet meer is, niet, niet op die manier. We zijn denk ik nu heel erg gewaagd aan elkaar. Nou, altijd al wel geweest op een bepaalde manier, maar ja, die dynamiek is gewoon veranderd in de loop der tijd. En ja, dus leraar. Ja, we zijn een soort compagnons, hè. We hebben samen een podcast. We hebben samen een, een heel belangrijke bijdrage geleverd afgelopen zaterdag.
We zijn niet getrouwd. We hebben geen relatie. Niet een liefdesrelatie, althans. We, we zijn wel ook hele, ja, hele hechte vrienden zou je het wel kunnen noemen. Echt, ja, echt maatjes. En ja, we hebben een heel bijzondere band die eigenlijk nergens mee te vergelijken is, die ergens tussen zel…, alli…, ja, allerlei rollen in zit.
Ja, mooi. Ja, mooi. Nou ja, voor de duidelijkheid, en heb ik daarin ook wat meer ook een beeld van, van jullie. En en en ergens wist ik het wel, maar misschien weten de luisteraars, of dat de luisteraars jou voor de eerste keer horen, ja, denken ze dat misschien.
Dus, ja, misschien een andere vraag, om de andere kant op te nemen: wat zijn moeilijke dingen waar jij soms doorheen gaan, wie je andere mensen niet zien, zo?
Nou ja, daar heb ik dus ook op mijn event heel veel over verteld. Want ja, dat is een vraag, daar zou ik alleen al 3 uur mee kunnen vullen denk ik, en mijn event was 4 uur lang. Ja, nee, dus dat, dat is voor mij best wel een grote vraag. Ja, om dan iets eruit te pikken, iets wat mensen niet zien. Nou, in, als je echt bijvoorbeeld onze podcast goed luistert, daar zit wel heel veel in. Dus daar, maar ja, daar zitten ook zeker een hoop dingen niet in.
Ja, iets wat, wat, nou ja, nu we het toch over Pranay hebben, iets wat voor mij bijvoorbeeld soms best wel een uitdaging is in deze fase van mijn leven. Daar heb ik het met Pranay ook over. Ik zei, ik weet niet meer of dat in de podcast was of daarbuiten, maar het voelt, zou kunnen dat ik het ook in de podcast heb gezegd, het voelt alsof ik eigenlijk een leven heb met hem waarin wij kunnen communiceren op een manier, ja, wij zeggen altijd, wij noemen dat: wij hoeven niet te converteren.
Hm.
Dus, ja, no, we hoeven nooit iets uit te leggen. Ik hoef nooit te denken: oh, ik moet wel dit erbij zeggen, want anders dan interpreteert hij het verkeerd. Pranay zegt wel eens: er loopt niks aan tussen ons. Waarmee hij bedoelt dat als je bijvoorbeeld inderdaad met een vriend of vriendin op vakantie gaat, of je trekt daar heel veel mee op, of ook gewoon met je liefdespartner, dan, ja, het is heel normaal dat er op een gegeven moment irritaties zijn, of dingen, of… En dat hebben wij gewoon helemaal nul. Dus dat is, wij zijn een soort, ja, een, een soort, op een bepaalde manier, moet je ook niet verkeerd interpreteren, soort twee-eenheid met elkaar.
En ja, spendeer heel veel tijd met elkaar. En daaromheen heb ik een leven met allemaal andere mensen die niet per se zo denken en zo praten en zo leven zoals wij. En botst dat, nou, dat is, dat vind ik soms moeilijk naast elkaar, en soms verwarrend. En ja, dat, dat is in ieder geval nu een fase. Ik denk dat ik over een jaar of over twee jaar weer wat beter weet hoe ik dat, of geïntegreerd heb in elkaar, of die percentages wat beter op elkaar heb afgestemd, of misschien wat duidelijker heb gekozen, van: nou, zo richt ik mijn in, en dit is dit deel en dat is dat deel.
Maar ik ben in, ja, de Tao en alles wat ik met Pranay doe, daar ben ik ingerold, tot het punt waarop ik nu sta in mijn leven, dat dat eigenlijk een heel groot deel van mijn leven beslaat. En ja, ondertussen ben ik nog steeds best wel zoekende van: oké, maar hoe verhoudt zich dat tot de andere rollen en dingen in mijn leven? En niet dat het helemaal los staat van elkaar, want ja, ik, ik praat ook met Pranay veel over die rollen enzo. Dus het is niet zo dat wij alleen maar over een of andere spirituele Tao praten, en en dat dat in ons contact de rest van de wereld niet bestaat ofzo. We praten juist heel erg gewoon heel pragmatisch over het leven en de dingen waar ik tegenaan loop en waar hij tegenaan loopt.
En, maar ja, Pranay zegt wel eens: ik ben niet van deze wereld. We zullen niet helemaal op hem ingaan, maar ja, hij leeft eigenlijk vooral in een andere dimensie. En ja, ik heb ook nog echt een heel werelds leven, en dat, ja, dat, dat is een zoektocht.
Ja, kan me goed voorstellen, mener uitlegd ook. Het is ook dat je bij jezelf gaat nadenken van: ja, als dit de relatie is, en wat goed met me doet, en wat een groot deel van mijn leven is, dat je ook gaat nadenken van: wat, wat voor relaties wil ik, als ik dat doortrek? En en zou ik dat volledig willen? En je had het dus heel mooi over de ander kunnen zien, en in dit stuk lijkt me dat heel ingewikkeld, omdat de ander dan zo anders kan denken, anders kan zijn, ander met dingen omgaat. En daarin zijn er dus twee werelden, wie op sommige momenten heel erg met elkaar kunnen botsen.
Dus ik kan me wel voorstellen dat je dan, ja, daarin dus heel erg zoekende bent, van: hey, één deel van mij gaat hier heel goed op, en tegelijkertijd, de realiteit is dat de wereld niet allemaal zo is. Dus je kunt er niet vanuit gaan dat iedereen in die wereld ook zo is. En en en, en is heel makkelijk om te zeggen: ik ga lekker op een eilandje zitten en we gaan het alleen maar met mensen die hetzelfde als mij denken. Maar dat, daar zit dus ook denk ik een valkuil in, wat ik soms zie, dat mensen, wie het spirituele soms helemaal omarmen, dat ze soms het aardse vergeten.
En ik denk dat daarin de balans, om, om, niet dat daar wat mis mee is, maar ik denk dat je daarmee de balans verliest tussen hoe de wereld ook is, en dat het belangrijk is om met beide benen in beide wereld te kunnen staan, zeker als dat mensen zijn in je omgeving die je er nog graag bij wil hebben. Maar dat je daarin dus nog wel zoekende bent. Vertaal ik dat zo een beetje?
Ja. Nou ja, kijk, voor, ik heb hier al een heel eigen visie op. Voor mij is het, het spirituele is niet spiritueel als je, nee, zeg maar, de mensen die echt zweven, die heb je natuurlijk heel veel, daar refereerde ik een beetje aan. Dat, dat is voor mij eigenlijk niet wezenlijke spiritualiteit. Wezenlijke spiritualiteit is juist, ik denk, als je niet echt verbonden bent met het aardse, dan, ja, dan zweef je ergens wel. Spiritualiteit is juist heel realistisch en heel pragmatisch ook. Maar het is wel een, ja, het is wel een andere dimensie waar, ja, als je je echt, denk ik, toewijdt tot het goddelijke, om maar even zo te noemen, dan kunnen wel aardse dingen een andere prioriteit krijgen, een andere plek krijgen in je leven.
Hm.
En ja, dat is, dat is de zoektocht. Dus aan de ene kant, heb ik ook op mijn event verteld, ik hou nog steeds van make-up. Ik hou nog steeds, weet je, ik, ik ben afgelopen tijd bezig geweest met: ja, zal ik een tweede hond nemen? Is allemaal hele aardse dingen, die vanuit, ja, het spirituele, als je kijkt naar hoe, hoe bijvoorbeeld een, een non of een monnik leeft, dat ze gij ook altijd, ja, die leggen tuinen aan op zo'n manier dat ze er zo min mogelijk onderhoud aan hebben, want die willen eigenlijk zo min mogelijk moeten en verplichtingen, want die willen gewoon hun tijd al besteden aan het leven met God, hè. Dus dat, dat is niet in ieder geval het leven zoals ik dat nu leef. Ik heb gewoon een heel werelds leven, wat ik net ook al zei.
Alleen, ja, jij zegt net al van: je kan wel op een eilandje gaan zitten, maar is ook niet per se helemaal de bedoeling. Nee, aan de ene kant niet, en aan de andere kant, ik heb wel fases of momenten dat ik denk: ja, ik, ik vind het, het, het wereldleven helemaal ook weer niet zo aantrekkelijk. Dus misschien wil ik inderdaad wel gewoon veel meer teruggetrokken leven. En dat heeft voor mij dan niet te maken met zweven, maar, maar dat is de zoektocht van: ja, hoe, hoe wil ik eigenlijk leven?
En tegelijkertijd, als ik meer teruggetrokken leef, in de periode dat ik geen relatie had en dat het winter was en dat ik veel alleen was, dan denk ik: ja, het, het, ik ben wel introvert en ik hou van me alleen zijn, maar ik ben gewoon ook weer niet het type om alleen te leven. Pranay wil ook echt graag alleen leven, en dat heb ik gewoon veel minder mooi. Dus, nou ja, iets wat lastig is om doorheen te gaan. Nou, echt jezelf daarin leren kennen.
Ja, ja. En ik denk dat het mooi is. Ja, en en dat is handig denk ik, dat je zei: ik kan heel erg autonoom zijn en eigen mening. Ik denk dat het goed is om, om te kunnen, om op je eigen eiland te kunnen zitten en niemand nodig te hebben, omdat je dan niet attached bent, en dat je dus vrede kan hebben met wie je bent. Ik denk dat veel problemen in de wereld worden veroorzaakt omdat juist heel veel mensen dat niet kunnen. En tegelijkertijd, soms is het fijn om mensen nodig te hebben. En mensen kunnen heel veel mooie dingen samen creëren. En en daarin is het juist een versterking om, om af en toe met een voet in de maatschappij te zitten.
Sprekend vanuit mezelf: ik, ik heb een grote missie, en 10.000 moeders wil ik bijvoorbeeld helpen, en en en daarmee de volgende generatie een stuk mooier maken. En tegelijkertijd, ik, ik zeg wel eens, en dat heb ik nog niet gedeeld in de podcast volgens mij, maar is ook een kant van mij waar ik naartoe wil groeien, is: als ik in Amerika zou wonen, zou ik een doomsday prepper willen zijn. En als je die term nog niet kent: dan zou ik een boerderij met een wapen en dan een bunker creëren, van: als er apocalypse komt ofzo. Met dat de off the grid, gewoon helemaal, dat, dat de overheid, crypto, geld, vrijheid, hè. Vrijheid is één van mijn kernwaarden, maar dat ik zelf de volledige autonomie over mijn eigen vrijheid heb. En dat betekent dus ook dat ik mezelf mo… moet en kunnen beschermen.
In Nederland heb je dan geen wapens, maar dan dus in die manier zie ik mezelf dus ook weer in die rol van: oh, dat lijkt me fantastisch, moestuintje, eigen kippen, weet je wel. En en dan, dan in een bunker met mijn vrouw en kinderen, en misschien wat, een paar mensen die gelijkgestemd denken, van: nou, kom maar met de zombie-apocalypse of wat dan ook, of dat, dat solar flare, of alle, alle doomsday-dingen die kunnen komen. Dus ik heb ook die twee kanten, waar ik dus denk van: hé, geef mij maar die vrijheid, en fuck iedereen, en ik bescherm, en ik wil alleen met mensen met wie ik, wie het gelijkgestemd, in die bunker willen zitten met mij.
Aan de andere kant wil ik ook de maatschappij mooi maken, en dan helpt het om onderdeel te zijn van die maatschappij, en om de maatschappij te begrijpen, de mensen die erin zitten. Want hoe beter je de maatschappij begrijpt, en de mensen die erin zitten, hoe beter je ze ook kan helpen, zie ik. Ja, en zoals ik dan denk, is, ja, even, even, is het heel weird wat ik net heb gezegd?
Nee, nee, nee, nee, volgens mij kan ik ze goed volgen, maar ja.
Ja, maar ik bedoel, met de doomsday prepp… Ik heb het nog nooit genoemd, dus ik ben heel benieuwd ho…
Ne… Ik vind sowieso echt niet snel dingen weird, dus ik, nee, vind helemaal goed.
Nee, maar ik, ik bleef even hangen in met mijn gedachten bij vrijheid, omdat, ja, ik heb het met Pranay vaak over de vorm en de vormloze vorm. En hoe jij nu vrijheid omschrijft, is dan voor mij vrijheid in de vorm. Dus je hebt het dan over hol…, hoe je woont en hoe je leeft, en en dus de, de uiterlijkheden noem ik dat dan maar even. Maar ik denk, ja, echte vrijheid is een innerlijk iets. En als je zegt: ja, ik heb een missie, dan, als je de vrede wil brengen, moet je de vrede zijn.
“Maar ik denk, ja, echte vrijheid is een innerlijk iets. En als je zegt: ja, ik heb een missie, dan, als je de vrede wil brengen, moet je de vrede zijn.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (54:57)
Hm.
Is de uitspraak van Thich Nhat Hanh, volgens mij. En ja, daar denk ik dan ook aan, van: ja, volgens mij kan jij, kan iedereen, of het nou vrijheid is of vrede, of, of een andere term, maar kan zichzelf bevrijden, of kan meer vrede vinden in zijn innerlijk, en daarmee ook meer vrijheid in de wereld brengen, door het eerst zelf te zijn, zelf te belichamen. En het zijn dus wat mij betreft helemaal niet twee losstaande dingen. Nee, hè. Dus hoe je zelf wilt leven en wie je zelf wilt zijn, en de missie die je wil brengen, gaan volgens mij per definitie heel erg samen, want je kunt alleen maar je missie brengen door dat zelf te leven.
Eens. 1000 procent. Daar is, daar is mijn missie is ook geborduurd op mijn eigen verhaal. En waarbij ik zo congruent ben in het voortleven, dat het niet anders kan zijn dat het, dat ik dat in de wereld mag brengen. En dus ik sluit me 1000 procent aan wat jij zegt. Ja, ik denk dat het heel belangrijk is, en dan is het ook moeitelozer, want dan hoef je alleen jezelf te zijn.
Zeker.
Ja, en dan, ja, bij zoveel dingen in het leven wordt dingen makkelijker als je gewoon jezelf kan zijn. En dat geeft rust, minder ruis. En ja, als je dan vraagt wat je dan moet doen voor je missie, is grotendeels dus jezelf zijn. Ja. Dus ja, 1000 procent sluit ik me daarbij aan. Ja, meer mensen zouden dat mogen. En dat is ook één van de dingen waar ik juist heel erg voor inzet, ook bij mijn klanten. Juist heel erg, mijn nieuwe traject heet ook Unapologetic, om die reden. Gewoon echt puur teruggaan naar wie jij bent, en dat dat gezien mag worden. Unapologetic, zeg maar. Dus vrij jezelf kunnen zijn is een, een kunst wie het waard is om te beheersen.
Mooi, ja, mooi gezegd.
Mijn podcast heet Hart & Zakelijk. Waarom is het zo belangrijk om te houden van wat je doet?
Nou, onder andere omdat, als dat niet zo is, of in de nuances niet zo is, want ik denk dat heel veel mensen wel tot op zekere hoogte houden van wat ze doen. Maar dat is net zoiets als dat ik denk dat heel veel mensen wel in theorie ook met heel veel mensen een relatie zouden kunnen hebben, maar dat is nog iets anders dan dat dat je ware liefde is. Dus ik denk dat als je niet helemaal of volledig houdt van wat je doet, of in harmonie bent met wat je doet, dat dat altijd een afbreuk geeft in je innerlijk, een, ja, ook al is het dus in de nuances, maar een manier van onvrede, heel veel mensen natuurlijk ook last van hebben. Er is gewoon heel veel stress en moeheid in de wereld, en onrust, en depressie, en noem het allemaal maar op.
Ja, en als je het dan hebt over waar wij het net over hadden, vrede of vrijheid ofzo, ja, dat gaat dus ten koste van de mate waarin je vrede ervaart en vrijheid ervaart, en daarmee ook weer brengt. Het geeft een enorme kettingreactie. Er zijn gewoon heel veel mensen die niet, net niet op hun plek zitten in de wereld, niet volledig in hun element zijn. Ik geloof dat Osho zegt dat, dat dat één van de grootste veroorzakers is van lijden zelfs, dat mensen gewoon niet op de ideale plek zitten, bij de ideale partner, bij het ideale werk, in een ideale huis, in een ideale omgeving. Omdat mensen inderdaad zichzelf niet kennen, en dus belanden in een leven, in een context waarin ze gewoon niet, niet optimaal tot hun recht komen. En dat geeft, ja, inderdaad, in de kettingreactie enorme effecten op de hele maatschappij, op de hele wereld.
“Er zijn gewoon heel veel mensen die niet, net niet op hun plek zitten in de wereld, niet volledig in hun element zijn.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (59:22)
Prachtig, prachtig hoe je eigenlijk helemaal uitzoomt ook. Want het is heel lastig om te houden van wat je doet als je dus inderdaad niet op je plek staat. En ik vind het mooi dat je helemaal uitzoomt en eigenlijk het zo heel mooi benoemt. Waarom hou jij zo ontzettend van wat je doet dan?
Van strijkkralen verkopen als kind naar een KVK-inschrijving op haar zeventiende. Suzanne vertelt hoe haar modeblog uitgroeide tot werk, en wat ondernemen van haar heeft gemaakt.
▶ 1:00:23
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 1:00:23
Nou, als ik dan wat ik doe definieer als dat ik nu met Prana Tao in business breng, zo noemen wij dat, dan is het, nou ja, business is altijd al een, een passie van mij geweest. En waarom hou ik zo van, van, ja, van ondernemen en van, van geld en, ja, dat ik heb daar… Ik heb niet heel duidelijk antwoord op te waarom. Ik heb wel eens tegen Prana gezegd: "Ja, het heeft er op de een of andere manier altijd al ingezeten."
Ik was echt al een kindje wat dan dingen van strijkkralen maakte, die ken je wel, toch? Van die, van die dingen en nu dan strijken en ik kan van die figuurtjes maken enzo. En dan thuis aan de muur ophing en dan maakte ik er meteen een winkeltje van, dus dan zette ik er prijsjes bij en iedereen die dan binnenkwam, die moest dan in mijn winkeltje iets kopen. Ja, toen was ik gewoon een kind, weet je. Dus op de een of andere manier heeft dat er altijd al ingezeten.
Ik vind de, ja, de, de mogelijkheden van geld heel interessant. Ik heb daar altijd al een drijfveer voor gehad. En ja, de Tao, hè, als ik even de andere, het andere deel van Tao in business benoem, dat is, ja, ik, ik noem het op mijn event ook wel: het, er is niks meer of anders geweest in mijn leven wat me zoveel vervulling heeft kunnen geven.
Wauw.
En, ja, waarom, ja, ik weet niet of ik daar zo even wat woorden voor heb. Als je langer naar onze podcast luister ne… Maar niets meer dan dat zegt denk ik ook al hele hoop.
Ja, ja, ja, ja.
Dus dat is, ja, heel belangrijk geworden in mijn leven. En daarnaast vind ik andere dingen ook nog wel belangrijk, maar het is wel zo belangrijk dat ik daar, als ik zeg maar zou moeten kiezen, wel echt heel veel voor op zou geven en ook al op bepaalde manier veel voor opgegeven heb, hè. Dus mijn bedrijf staat niet meer zoals het was, ik heb heel veel tijd in dat leertraject wat ik met en bij Prana heb gevolgd gestoken afgelopen jaar. Ja, ik heb daar heel veel voor gedaan en gelaten. Het had nog veel meer gekund, maar ja, voor de norm van de mensen is het heel veel, denk ik.
Nou ja, als we dan toch over ondernemen heb, hebben: wanneer ben je begonnen met ondernemen, en dan waarom? Je zat al, je zei al van, nou, dat je altijd een beetje, zo, zat er al een klein beetje in. Maar hoe lang geleden ben je begonnen met…
Nou, als je het hebt over inschrijven bij de KVK, op mijn 17e.
17e al? Wauw.
Ja. Dus ja, wat is ondernemen? Ik ben met mijn blog begonnen, wat mijn eerste bedrijf was, op mijn 15e. Was dat toen ondernemen? Nou, vind ik niet. Ik, ik vind dat ik pas… Zelfs toen ik bij de KVK ingeschreven was, ja, ik had dat nodig omdat ik anders geen facturen kon sturen, maar ik vind niet als je facturen stuurt dat je per se ondernemer bent. Dat kwam echt wel later, misschien wel vijf jaar later ofzo. Ik had echt ook geen benul. Ik, ik kon amper, bij spreken, het woord spellen toen ik 17 was. Ik kwam niet uit de ondernemersfamilie, ik wist helemaal niet hoe ondernemen werkte, dus hoe het technisch werkte.
Inderdaad, met een KVK, met facturen, met… Geen idee. Heb ik allemaal echt stapje voor stapje geleerd. Maar ik wist ook de hele, het hele principe van marketing, sales, economie, vraag en aanbod enzo, echt geen kaas van gegeten. Niks. Wat dan ondanks dat ik dus wel heel veel interesse had in geld, maar ik wist eigenlijk niet beter dan: oké, hè, wat iedereen geleerd krijgt, je moet, je doet gewoon goed je best op school, als je dan een beetje intelligent bent, dan kun je naar de universiteit en dan kan je, hè, als je bij de universiteit bent geweest, huisarts worden of dierenarts of rechter of bankdirecteur ofzo. En dan kan je heel veel geld verdienen.
En ja, heel veel rijker, breder, wijser was mijn wereld niet nog op dat moment. En toch, als ik terugkijk, denk ik: ja, er was gewoon echt geen ander scenario mogelijk dan dat ik ondernemer ging worden. Ik ben wel echt ondernemer in hart en nieren, maar, ja, niet per se van huis uit meegekregen ofzo.
Nee. En wat maakt dan, ondanks dat, dat je het niet wist, dat je toch het avontuur aan was gegaan, hè? Dus je stuurde facturen. Waar stuurde je facturen voor? En, en wat is er dan in die vijf jaar van kennis gebeurd dat je denkt: ik ga daarin door? Wat waren die, die andere drijfveren daarin?
Nou, ik ben op mijn 15e met een hobby begonnen, mijn modeblog. En eigenlijk waren modeblogs een beetje de, de voorlopers, modebloggers de voorlopers van de influencers van nu op Instagram enzo. Je had toen nog geen Instagram. Ik voel me nu heel oud, maar dat stond nog lang niet, dat duurde nog, denk ik… Ja, volgens mij ben ik met Instagram begonnen 2014 of zo, 10 jaar geleden, maar met bloggen ben ik al begonnen in 2009. En ik was er best wel vroeg bij met Instagram, dus dat, dat duurde nog 5 jaar.
En met dat blog ben ik weer begonnen omdat ik altijd heel veel passie voor styling heb gehad, voor kleren heb gehad, voor, ja, voor mode, voor alles wat daarmee te maken heeft. En als jong meisje, als scholier, wist ik gewoon niet zo goed waar ik heen moest met die hobby, want ik zei altijd: "Ja, als je als jongen hield van voetballen, ging je naar de voetbalclub. Maar waar moest ik heen, zeg maar?"
En toen was er een klasgenoot en die volgde dus allemaal Amerikaanse modebloggers, daar was die wereld veel verder. En die zei: "Weet je wat jij moet doen? Jij moet ook zo'n blog starten." Dus ik dacht: ja, waar heb, heb je het over? Dus zij mij dat laten zien en ik dacht: nou, dat ga ik doen. Dus ik ben begonnen januari 2009, ik weet nog heel goed, met gewoon elke dag op mijn kamer, ik woonde gewoon nog thuis, weet je wel, bij mijn vader, op mijn kamer mijn outfit vastleggen. Voor niks en niemand, maar gewoon als hobby.
En dat zet ik dan op dat blog. Elke dag, begonnen met elke dag dat doen, elke dag. Ik vond dat superleuk, leuk, want ik was daar dus veel mee bezig, maar ja, wat kon mijn klasgenoten dat schelen? Dus ik, ik had echt behoefte ook aan een podium om dat te kunnen laten zien.
Om jezelf te exposeren.
Precies. Dus, ja, en het kon me eigenlijk helemaal niet schelen wie dat dan zag of überhaupt iemand dat zag, maar gewoon dat ik het vastlegde, documenteerde, dat ik het kon terugzien. Dat het echt inderdaad een soort openbaar dagboek werd, vond ik heel cool. Hoewel ik ook wel een fase heb gehad, moet ik eerlijk zeggen, na een half jaar ofzo, dat je dan denkt: Jezus, waarom doe ik dit? Voor wie? En, en weet je, ik wist ook helemaal niet dat je dan statistieken kon bekijken. Ik wist helemaal niet dat zoiets als SEO bestond, weet je wel, dat mensen dan googled en dat je dan vindbaar wilde zijn enzo. Dat wist ik helemaal niet.
Ik, ik deed het gewoon, ja, in de eerste plaats voor, voor mezelf en wel ook voor de wereld, maar ik dacht niet zover dat ik me afvroeg wie dat dan letterlijk bekeek. Ja, nou, toen was ik op een gegeven moment door dat dipje heen, dat ik dacht: nou, ik kap hiermee, want waar slaat dit op? En toen weet ik nog dat echt, ja, dat is echt een half jaar van elke dag poses overheen gegaan, en toen gingen er dus mensen re-, reageren die ik niet kende. Nou, dat was echt zo'n magisch moment toen.
En toen vrij snel daarna werd ik, want je moet je voorstellen, nu zijn er natuurlijk zoveel influencers, zoveel mensen die dat doen, maar dat was toen niet. Er waren toen niet heel veel mensen die dat deden, dus je viel best wel snel op. Dus toen kreeg ik mailtjes van webshops die zeiden: "Wil jij niet een kortingscode geven aan je lezers?" Ik dacht: nou, heb ik dan überhaupt lezers? Maar ik dacht: oh, dat is grappig, dat ga ik doen. Nou ja, dus toen kreeg ik de eerste tekenen van: wacht eens even, ik zit dus blijkbaar tussen twee partijen in. Er zijn dus mensen die dit lezen en er zijn dus andere partijen, webshops enzo, die er baat bij hebben dat…
Daar kom het winkeltje in je achterhoofd.
Dat ik men zen lezen. Dus toen dacht ik: oh, wacht. En toen ondertussen, ik was niet de enige die dat ontdekte. Er kwamen, er waren meer bloggers. En toen kwamen er ook bloggers in het nieuws die daar echt geld mee gingen verdienen, en toen werd ik een beetje wakker. Toen dacht ik van: wauw, oké, dus, dus dit is mijn hobby, maar ik kan hier ook een soort werk van maken. En, ja, toen rolde ik dus in de situatie dat ik op een gegeven moment klanten kreeg en dus facturen moest gaan sturen. En maar is niet omdat ik bedacht had: ik word ondernemer. Ik was gewoon daar dus ingerold. En zo is het begonnen, en…
Wanneer is dan die, die overgang naar mode, naar wat anders gegaan? En hoe is dat dan gegaan?
Ja, da-, da ging nog wel een tijd overheen, want ik heb, ik ben echt met, ja, ik heb in de mode gezeten, of in het blog gezeten, tot 2016, denk ik. En ik was met dat blog in 2009 begonnen, dus ik heb 7 jaar echt wel daar een groot, een groot deel van die zeven jaar daar fulltime aan gewerkt. Niet alleen maar aan mijn blog trouwens. Ik had ook wel freelance klanten, dus ik kreeg ook door mijn blog, werd ik ook benaderd door merken die zijn ook alle je niet voor ons gaan bloggen enzo. Dus ik had een combinatie van mijn blog waar ik adverteer had, en freelance opdrachten als content marketeer en als copywriter.
En dus langzamerhand ging je er meer bij doen, door de ervaring. Je ging je meer verdiepen in bepaalde aspecten.
Ja.
En je zei ja op alles, denk ik, als ik het zo hoor.
Ja, dat is het grappig dat je dat zegt, want dat zeg ik dus vaak tegen mensen: ik ben op mijn 17e dat fulltime gaan doen. Ik heb VWO gedaan, toen ging ik dus niet naar de universiteit. Ik ging überhaupt niet studeren. Ik heb ook nooit… Ik ben niet een dropout ofzo, ik ben er ook nooit aan begonnen. Ik wist gewoon toen ik van school kwam van: dit is mijn pad.
Wauw.
En ik hield het wel in mijn achterhoofd: nou, misschien ga ik me nog bedenken. Maar ik dacht: ja, ik ben nu 17, ik kan over 2, 3 jaar, vier jaar ook nog makkelijk naar de universiteit, hè. Andere mensen gaan reizen, nemen een tussenjaar. Dus ik dacht: nou, ik ga gewoon dit doen. Ik voelde wel: dit is mijn kans, want straks zit ik weer ergens in en dan heb ik weer inderdaad een opleiding die ik wil afronden, of straks heb ik een, een eigen huis en dan… Maar toen, ik woon nog thuis enzo. Ik dacht: dit is de allerbeste situatie om te starten.
Maar je was niet onzeker op die leeftijd?
Nee, ik was helemaal niet onzeker.
Want je hoort wel, vooral op die leeftijd, en trouwens nog steeds volwassenen, wie totaal anders daarnaar kijken, ja. Waar, wa-, waar haalde jij die ballen vandaan, die zelfvertrouwen vandaan, om het dan toch te doen? Weet je, manier z, want kons uitdelen is één ding, maar echt daar volledig voor gaan, had je zoveel zelfvertrouwen?
En, ja, ik zeg dus wel eens: op bepaalde manier ben ik nu meer onzeker dan toen, door, ja, dingen die ik daarna nog heb meegemaakt. En ook wel, kijk, ik was ook wel soort naïef, hè.
Ja, maar jeugd naïviteit is aan de ene kant een aanwinst, aan de andere kant een fel, omdat je niet begrijpt hoe de wereld werkt.
Precies, precies. Maar in, in die situatie heeft het me heel erg geholpen. Dus ik was ook in mijn naïviteit, of in mijn jonge onbevangenheid, zag ik ook gewoon de beren niet zo, snap je? En dan word je ouder en dan maak je meer mee en je krijgt meer verantwoordelijkheden en je gaat op je bek, en toen is eigenlijk veel meer die onzekerheid gegroeid. Of in ieder geval dat ik me bewuster werd van: oh, wacht eens even, er zit consequenties en dingen enzo. Maar toen, ja, ik wist wat ik wilde.
Ik, ja, ik, ik werd op een bepaalde manier nog gefaciliteerd, in die zin dat ik heb elke… Ik heb alles zelf gebouwd, elke euro zelf verdiend. Ik, weet je, ik kreeg geen studiefinanciering, ik kreeg ge… Ik heb het echt helemaal op eigen kracht gedaan. Maar wel met die kanttekening dat mijn vader had ook kunnen zeggen: "Joh, als jij niet gaat studeren, schop ik je het huis uit." Hij heeft me wel 2, 3 jaar gewoon kost en inwoning gegeven, waardoor ik kon starten. En als ik dat niet heb gehad, dat… Ja, daar ben ik heel dankbaar voor, want dan had ik gewoon dat niet zo kunnen doen. Maar doordat ik dus daarin werd gefaciliteerd en, ja, echt passie had voor wat ik deed en, ja, ja, ik, ik, waar had ik onzeker over moeten zijn?
Ja. Voelde zo juist.
Nou ja, maar ik bedoel, ik, tuurlijk, het had allemaal wel kunnen mislukken, en sommige dingen zijn ook mislukt. Sommige dingen heb ik ook niet bereikt of zijn anders gegaan dan ik misschien had gehoopt of gewild. Maar ik zag het op dat moment ook heel erg als mijn opleiding, ook omdat ik niet ging studeren. En ik, ik was wel slim genoeg om te zien: oké, ik kan hier zoveel van leren. Want ik maakte en mijn content zelf, en ik deed mijn sales zelf, en, nou, inderdaad, dat stukje groeien in bereik.
Dus ik weet nog dat ik gebruikte toen Twitter nog veel, hè. Ik was best wel goed in een soort van teasen zinnetjes maken, zodat mensen op mijn linkje gingen klikken en mijn blogpost weer gingen bekijken. K, nou, dan statistieken analyseren. Er zaten zoveel aspecten aan, inderdaad, het ondernemen of het ZZP, en ook, ja, de inhoud van, van wat ik deed, waarin ik me kon verdiepen en kon groeien, dat ik dacht: ja, ik ben eigenlijk gek als ik naar school ga. Ik kan hier zoveel van leren.
Wauw. Mooi.
Dus wat dat betreft kon het ook niet falen, want ik dacht: nou ja, een ander gaat vier jaar naar school, ik ga vier jaar dit doen, en daarna worden de kaarten weer opnieuw geschud.
“Dus wat dat betreft kon het ook niet falen, want ik dacht: nou ja, een ander gaat vier jaar naar school, ik ga vier jaar dit doen, en daarna worden de kaarten weer opnieuw geschud.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (1:15:15)
Ja, heel mooi dat je op die leeftijd ook zelf gekozen groei voor koos. En het klinkt ook alsof je al redelijk snel de ondernemersmindset en, en het verband met elkaar heel erg kon zien. Dus eerst zei je: ik weet niet, statistieken. Nu heb je over veel teas in de zinnetjes en als ik dit doe… Dus daarin werd je dus ook business savvy, als we dat in het Engels zeggen, omdat je dus de verbanden tussen die dingen heel erg kon herkennen. En waarbij je dus op je eigen handelen al leerde te reflecteren om daarin te groeien. En dat je dus daarin dus hebt geleerd om later dat in te zetten als business coach, omdat je dat eigenlijk bij jezelf al deed, als ik het zo hoor.
Want wat je doet is uitzoomen, verbanden zien, hè. Het ene heeft verband met het andere. En, en niet alleen maar: ik schrijf een tekstje of ik maak een blog, maar alles als een geheel zien. En dan eigenlijk door alles te doen begreep je dat het ook allemaal met elkaar verband stond als je het slim aanpakte, en door waarschijnlijk op je bek te gaan, maar en daar weer van te leren. Dus mooi dat je zo, ja, mindset hebt, vind…
Ja, en jij reageert eigenlijk ook weer van: oh, knap, zo jong. En dat hebben heel veel mensen tegen mij gezegd, maar dan denk ik: mensen realiseren zich volgens mij niet dat het ouder echt veel moeilijker is. Als je ouder bent, want dan heb je… Hoeveel conditioneringen ik mensen wel niet heb moeten afleren.
B… niet flexibel. Je bent niet flexibel.
Zeker. Dus het is het, ja, ik vind het echt, als je jonger bent, juist veel makkelijker.
Ja, ik moet me denken aan CrossFit gisteren, nee, eer-, eergisteren. Ik heb een, een oefening verkeerd aangeleerd en ik voel me echt een debielen met CrossFit. Als de trainer nu, en, en bij CrossFit heb je iemand wie dan, dan doen we een, een, een, een WOD, en iedereen doet allemaal dezelfde oefening, en dan loopt een trainer, loopt dan door de zaal heen terwijl de oefening afgaat van 15 minuten of 20 minuten. En, en dan af en toe loopt hij langs en dan van: "Hey, dit moet je even anders doen en dat moet je even anders doen."
Dus ik heb iets wat ik, wat ik nu verkeerd heb aangeleerd, en dat is echt zo ontzettend frustrerend om anders aan te leren, mijn lichaam. Het voelt raar, het voelt awkward allemaal, omdat ik het dus verkeerd en anders geconditioneerd. En met mindset en overtuiging en dat soort dingen is het soms zelfs nog lastiger dan fysieke aanpassingen. Dus daarin moest ik heel erg aan denken van…
Ja, zeker.
Het is veel lastiger om iets af te leren dan aan te leren. Dus de jeugdigheid, mooi dat je dat benoemt, dat is wel heel krachtig.
Als je kijkt naar Suzanne, en je omschrijft die, die heerlijke jeugdige, naïeve, onbevangen meisje, vrouw, en Suzanne nu, ja, hoe heeft ondernemerschap jou veranderd, de persoon wie je nu bent?
Hm. Heel erg, denk ik, ja.
Ja.
Hoewel ik natuurlijk niet weet wie en hoe ik geweest was zonder ondernemerschap.
Nee, maar wie is dan de Suus voor en Suus nu?
Nou, ik was bijvoorbeeld niet per se een kind wat echt heel veel, ja, heel veel discipline had ofzo, als ik het me, hoe ik het me herinner. Ik was niet, ik, ik, ik kon heel goed leren en ik had, ik heb niet per se een makkelijke jeugd gehad ofzo, maar ik was, doordat ik, ja, best wel veel dingen goed kon, niet heel erg gewend om heel veel moeite voor dingen te doen of heel erg door te zetten. En ik weet bijvoorbeeld nog dat, dan een voorbeeld wat ik in mijn hoofd heb, dat ik, ik moest van mijn vader, was zeg maar onderdeel van mijn muzikale opvoeding moest ik een muziekinstrument leren bespelen. Nou, daar had ik niet zo heel erg veel mee. Dat hielp natuurlijk niet, want daardoor was ik niet zo heel gemotiveerd. Maar ik heb dus, ja, ik weet niet, zes of zeven jaar pianoles gehad, en dan moet je dan oefenen, braaf, hè. Volgens mij elke dag 10 minuten in ieder geval. Nou, dat deed ik dus nooit. In dat soort dingen was ik heel lui. En, ja, het ondernemerschap heeft mij, ik, er is echt, toen ik van school kwam en ik was 17, ging er een soort knop om bij mij.
En dat was ook gedreven door mijn geld, gedrevenheid, de… Ik had ook een soort angst in me. Jij zegt net van: ja, waar haalde je de ballen vandaan? Maar het was niet alleen stoer doen, het was net zo goed angst. Want ik, er was ook een soort stemmetje in mij wat zei: "Ja, maar als je het nou niet gaat doen, dan eindig je straks achter de kassa bij de Albert Heijn," weet je wel. Ik, zo dacht ik echt, want je bent 17, weet jij veel. Ik dacht gewoon: ja, maar ik ga niet studeren en dan heb ik straks geen diploma en dan kan ik niks en dan kom ik nergens. En ik dacht, ja, niet dat ik me te goed voelde voor achter de kassa bij de Albert Heijn, maar ik dacht gewoon: ja, maar dan verdien ik niks, dat is niet leuk. Dus ik dacht: ik moet wel in ieder geval een pad kiezen waarbij ik iets ga verdienen.
Ja, dus, ja, om antwoord te geven op jouw vraag: het heeft me, het heeft me echt wel in die zin karakter bijgebracht. Het heeft me echt nederig gemaakt. Het heeft me echt gedisciplineerd gemaakt, volhardend gemaakt, flexibel gemaakt ook wel. Ja, al die dingen die je nodig hebt in het ondernemerschap. Ja, die heb ik gewoon in de praktijk vanaf mijn 17e geleerd.
“Het heeft me echt nederig gemaakt. Het heeft me echt gedisciplineerd gemaakt, volhardend gemaakt, flexibel gemaakt ook wel.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (1:21:01)
Mooi. Dus, ja, ja, ja. Ik denk dat mensen, aan de ene kant klinkt, hè, vrijheid, voor jezelf werken, en al die mooie labels eraan plakken waar mensen soms voor het ondernemerschap, waardoor ze voor ondernemerschap kiezen, dat ze dan de anders, de andere kant nog niet hebben, hebben ontdekt, en dan erachter komen van: wacht eens even, hè. Dus ook een reis van jezelf en een reis van, hè… Ik zeg altijd tegen mijn klant ook: je bent je onderneming. Dus alles wat in je zit wordt uitvergroot in, in je gedraging en de keuzes wie je maakt, en alle angsten neem je mee, ook als je ondernemer bent.
Dus, en dat kan voor je werken, maar dat is ook tegen je werken. En, ja, je hebt life school, maar business school is denk ik ook een hele mooie om dus die persoonlijke ontwikkeling reis aan te zwengelen. Om, wat je doet is niks meer en minder dan de druk opvoeren en dingen uitvergroten wat je anders niet hoeft uit te vergroten bij een baas, of andere dingen waar je soms op de achtergrond kan blijven en, en dus bepaalde dingen niet hoeft aan te kijken of niet hoeft te leren.
Dus die, die vuurdoop of, of die, die snelkookpan vind ik, denk ik, wel juist het prachtige aan ondernemerschap, en daarmee tegelijkertijd dus ook het lastige. Want je bent altijd met jezelf, dus je moet jezelf altijd meenemen, en dat betekent dus en al je mooie eigenschappen, maar ook degene waar, wat je uitdagingen zijn, en…
Ja, dat is een prachtig pad. Ik kan het alleen maar beamen, wat het met je doet en hoe erg je groeit.
Jonathan leest een zelfgeschreven gedicht voor Suzanne. Daarna gaat het over moederschap: vertragen, loslaten, co-ouderschap en de vraag hoe je een kind leert omgaan met lijden.
▶ 1:22:59
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 1:22:59
En straks wil ik even een korte pauze inlassen, maar ik wilde nog antwoord geven op hoe ik jou zie.
Ja, leuk.
En voor de kijkers en jij en, en, en denk ik meer dan een uur gewacht op dat antwoord. Ik, ik wil een gedicht met je delen. Elke podcast deel ik een gedicht wie ik heel erg vind passen bij de persoon wie ik interview. Dus vaak zoek ik naar een gedicht en denk ik van: hey, dat past echt bij die persoon. Maar op een of andere reden voelde ik, en dat was gisteravond, dat ik denk: ik ga er eentje schrijven.
Wauw, dat vind ik een eer.
Dus ik heb eentje geschreven, en vannacht was mijn dochter ziek en ik was een paar keer wakker, en toen heb ik nog meer zinnen bedacht, en vanmorgen weer aangepast. Dus ik vind het een beetje spannend.
Ja, dat snap ik.
Maar daarom doe ik het ook. De emo kant in mij, ik vroeger, ik denk, hè, ik heb veel meegemaakt ook. En toen ik 16, 17 was, ging ik ook door heel veel lastige periodes, niet alleen omdat ik puber was, maar dat er heel veel dingen gebeurde in mijn leven. En één van de vormen hoe ik mezelf uiten was door schrijven. Het was voor mij ook een, één van de allereerste keren. En ik herken dat blogstuk.
Voor mij was het heel erg van: hey, ik zit hier met zoveel. Ik, met niemand kon ik het echt delen. Met mijn vrienden praat ik toen nog niet zo, wel een beetje, maar durfde nog niet dat, dat innerlijke pijn en andere dingen durfde ik nog niet helemaal te delen. Ik kon het sowieso niet bij mijn ouders en bij mijn zussen terecht. Dus voor mij was gedichten schrijven was voor mij echt een vorm van zelfexpressie, van mijn gevoelens omschrijven, onder woorden brengen van wat voel ik nou.
Mooi.
En eigenlijk de eerste vorm van zelfreflectie voor mezelf, en reflectie over mijn emoties. Dus toen ik 16, 17 was, was die zachte, emotionele, maar ook de, de zware dingen beschreef ik toen heel erg. Dus voor als mensen denken van: ja, hey, dat schrijven, dat is bij mij daar ooit begonnen. Dus, ja, maar dit is de eerste keer in mijn podcast, dus ik denk: ik deel eventjes stukje achtergrond van, hè, waarom. Ik hou wel van mezelf uiten.
Dus, ja, ik ben heel erg benieuwd wat jij van jouw omschrijving vindt. Dat is wel een lange, dus geniet ervan. Ja, hij is in het Engels. Ik hou van mezelf Engels te uiten. Ik ben echt zenuwachtig.
Wat grappig.
Dat heb ik nooit ne tij. Oké.
She seems sweet, but don't mistake her kindness for weakness. Life has taught her many lessons, things that make you want to curl up in a ball and never want to get up. But that is exactly what she did: she stood up. This had made her strong, but she is soft in her strong. Her life hasn't always been easy, but she refuses to remain a victim. Her past doesn't define her, so she took her own power back, and in some cases even sh final tears has about people, the good and the bad ones. But that hasn't made her bitter, it has made her wise, because she has learned from it and chooses to see the positive in it all.
Yes, she chooses to see the best in other people, but that doesn't mean she can't spot the people with bad intentions. She knows her worth, sets boundaries, does in that disarm people. She not to show off despite her growth, successes, rec that we are all people, and one in the brave. Because even face to face with her fears she doesn't back down, and chooses to step forward to face her own demons, confront, not afraid to step into the dark to find her own light. Her light stronger and brighter day by day, even helps the people lov workr demons, teach them own inner light toar.
Do nothing, bath in the moment, to see the leaves of the trees move from side to side in the wind. Most people are scared of the silence, silence, but not her. She is not afraid what might pop up. She has wled with the voices in her minds to mindar to len to. I cannot more about her better in telling her own story than me. What will the future hold her? We don't know. I to
Prachtig. Heel mooi. Dankjewel.
Alsjeblieft.
Is een heel mooi cadeau.
Klopt de omschrijving?
Ja, zeker, ja, ja. Nou ja, er zitten heel veel mooie complimenten in die ik natuurlijk ook wel zou kunnen nuanceren, maar ik, ja, ik denk dat er… Ik, ik snap absolute omschrijving.
Ja, ja. Nou, mooi, mooi. En ja, met gedicht, ik, ik had er een paar gelezen. Ik denk: nee, ik kan hem beter… Omdat ik, ja, vind dat jij juist die meerdere kanten hebt, dus ik probeerde verschillende kanten te omschrijven. En, en, ja, zo is hoe ik naar jou kijk.
Ja, ja.
Dus daarmee heb je dus mijn antwoord.
Ja, ja. Nou, niet verkeerd.
Mooi. Laten we een pauze houden.
Ja, goed.
Hey, superleuk dat je tot nu toe helemaal gekeken hebt. Vind je het nou echt heel erg leuk wat ik doe, druk dan eventjes op de volgknop, zodat je de volgende aflevering ook weer als eerste kan zien of beluisteren.
Oké, sorry, ik on… Als jij twee uur kan crossfitten, kan jij ook een matcha maken.
Dit is natuurlijk echt…
Oké, oké.
Maar sorry, ik onder… Maar dus met een bamboeklopper moet je dan helemaal erdoorheen?
En dan niet helemaal doorheen. Je doet gewoon een beetje, twee theelepels of zo van de poeder, en dan doe ik een beetje heet water erop dat het gewoon kan oplossen. En dan klop ik dat het, dat er geen, zo min mogelijk klontjes zitten in dat bodempje, en dan gooi ik er gewoon warme melk op.
Oké. Wauw. Oké.
Maar let maar eens op, je hebt tegenwoordig in heel veel… Ik weet niet hoe dat in Lelystad is, maar in heel veel restaurants enzo heb je gewoon matcha latte. Heb je nooit gezien?
Ik heb wel eens gezien, maar wel gezien, ja. Ik wist niet per se of dat lekker was, dus…
Ja, ga je dan nu een keer.
Bij deze hebben misschien matcha latte.
Ja, is helemaal… ja, nee, ik, wat, wat?
Oh, ik vind het helemaal prima. Dit mag er ook helemaal in. Dan weet iedereen thuis ook hoe je matcha kan maken. Bij deze hebben… Suus, bedankt voor het, bedankt voor het recept. Dus daar wil ik ook nog, luister, over twee levens, dat wil ik graag weten. Dit is Marko trouwens, voor als die, voor de mensen die het nog niet weten, is de cameraman allal Marko. Dus dat is degene waardoor we allemaal wel mooi beeld en geluid hebben, want dat kan ik echt allemaal niet zo goed als hij dat kan. En, nou, ik… Bedankt voor het recept van de matcha.
Ja.
Dus…
Alsjeblieft.
Nou, Abby, die, Abby, die is ook weer erbij. Ik weet niet of je dat ziet, maar hebben hier, we hebben hier Abby, die zit te chillen. Die chillt, Abby.
We hadden net even in de, in de pauze heel kort inderdaad over twee levens, en dat je ook moeder bent, en, en, en, ja, hoe, hoe heeft moederschap jou veranderd?
Hm.
Want je dochter was nu vijf, ze… toch?
Mijn dochter is vijf, ja.
Ja.
Nou, mensen zeggen wel dat het me ook zachter en milder heeft gemaakt, en ook wel flexibeler natuurlijk, en nederiger ook wel. Eigenlijk al die dingen die ik net ook bij het ondernemerschap noemde, die, dat dacht ik ook aan. Ik dacht: goh, dit is net alsof ik over moederschap praat. Zijn natuurlijk heel veel parallellen. Dus ik werd eerst ondernemer, daarna moeder, en dat, dat moederschap heeft dat allemaal nog meer versterkt. Hm, ja. Ik, ik ben er ook, het heeft me op b… meer in balans gebracht. Ik was, als ondernemer voordat ik moeder was, echt, ja, was, was dat echt wel mijn wereld. En een kind, dat zul je waarschijnlijk wel herkennen, helpt je heel erg vertragen.
Vind ik overigens nog steeds wel eens moeilijk, want ik heb co-ouderschap. Dus ik, ik, ik… Daar hadden we het inderdaad net even over in de pauze, over twee levens. Ik switch eigenlijk continu. Alsof je, zeg maar, in de auto zit en je moet terugschakelen. Hm. Dat is eigenlijk het, dat is best wel vermoeiend. Ik denk dat mensen dat onderschatten. Dus het is prima om door te stomen, het is ook prima om gewoon op een trager tempo te leven, maar het schakelen tussen die twee, dat blijft, vind ik, best wel zwaar, op de een of andere manier. Ja, misschien wel vergelijkbaar met soort intervaltraining ofzo. Ik, dat doe ik zelf niet, maar…
Ik denk dat sporten en, en, en ouderschap is gewoon… Sport is zoveel makkelijker in mijn optiek dan, dan ouderschap.
Aangezien wat het met je, bin net verteld, dat jij 15 jaar al heel intensief sport is, dan snap ik dat je dat zegt. Jij bent dan ook gewoon heel getraind.
Ja, oké, maar alsnog denk ik dat dat, nee, ouderschap is denk ik e uitdag dingen, ja, in leven. En ik kan me wel heel goed voorstellen, ja, waar je dus als eerste instantie… En dat is to wat ik zelf ook leer als ouder: je hebt opeens twee petten op. En dan zeggen ook heel veel andere moeders wie ik bijvoorbeeld coach, waar heel veel moeders ook bijvoorbeeld tegenaan lopen, is dat ze aan de ene kant dan bij een kinder zijn, dan aan een onderneming moeten denken, en aan de andere kant dan zijn ze bij, bij hun onderneming en dan zitten ze nog thuis over na te denken van: ne, je gaat met mijn dochter.
En moeders hebben dit dan natuurlijk nog meer, want die zijn zo ontzettend goed verwoven met de behoeftes van een kind. Dat is echt, nu dat ik het bij mijn vrouw ook zie, echt mooi, maar ook wel intens, dat je gedachtegoed zo bezig is van: hey, voor haar zorgen, heeft ze alles nodig, wat kan ik voor haar doen? En, en elke moeder is daarin natuurlijk wel anders, maar toch. Dus die twee petten, dat, dat kan ik me voorstellen, dat je eerst alleen ondernemer bent en dan moeder is van: oké, maar ik heb ook nog een heel andere wereld verantwoordelijkheid in. Was het: ik stort me volledig op, op dat en mijn klanten. Maar als ik bij mijn dochter ben, kan ik dat niet altijd. En daarin denk ik dat je dan moet leren, of anders wel geforceerd wordt, om te vertragen.
Ja, die herken ik wel heel erg, dat vertragen.
Ja.
Je wordt geforceerd om in het moment te zijn, want in het moment is waar het kind je nodig heeft.
“Je wordt geforceerd om in het moment te zijn, want in het moment is waar het kind je nodig heeft.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (1:36:02)
Ja.
En als je ergens anders bent, heeft een kind dat meteen door. Vanaf baby.
Ja.
En jouw kind is nog een baby. En wat ik vond zelf, maar ik wil je niet bang maken, ik vond zelf baby eigenlijk heel makkelijk.
Hangt… zeggen ze allemaal.
Ja, dat, dat hangt natuurlijk wel heel erg van de baby af. Als je echt een enorme huilbaby hebt, of eentje die helemaal niet slaapt. Maar wat ik echt heel makkelijk vond aan een baby, was: ik deed mijn, mijn baby in draagdoek en draagzak en dan ging ik ermee wandelen, en dan, of ik in de maxi-cosi zie, en dan… Maar dan had ik op een bepaalde manier nog steeds mijn eigen tempo. Ja, maar dan gaan ze lopen, hè, en dan… Nou, ik weet nog dat ik zeg maar mijn hond uit ging laten met een kindje van één of…
Oh ja.
Ja.
Hoe oud was toen ze liep?
Anderhalf, of twee, later drie. En, maar ja, dan, dan, dan ben je echt aangepast aan het tempo en de, de belevingswereld van zo'n kleine. En dan, toen begon voor mij echt het vertragen.
Ja, ik zeg ook altijd dat één van de lastigste dingen wat ouders leren, en wat ik zelf ook heel bewust probeer te omschrijven, maar ook bij mezelf, is loslaten. En één daarvan is dus controle.
Ja.
Eén ervan is kind, kind willen controleren, of bepaalde verwachtingen hebben en dat proberen te controleren, of bepaalde routines. Het forceert je om flexibel te zijn, en dus per definitie constant bezig zijn met loslaten. Dus wat je voor ogen hebt, doet een kind niet.
Nee.
Nee, dus, nee, de controle loslaten is ook een vorm van loslaten. Ja, ik heb geen invloed altijd op het kind en dat altijd doen wat ik wil, want dat was makkelijk en dat kon, maar nu kan dat niet meer.
Ja, maar niet alleen het kind. Wat ik ook heel heftig vond, is: je hebt als moeder wel natuurlijk een belangrijke invloed op je kind, maar er zijn een heleboel andere mensen…
Ja.
Die dat ook hebben. Althans, verscheelt ik ook een beetje hoe je het inricht. Maar inderdaad, mijn dochter ging ook naar de gastouder en later naar kinderdagverblijf. En, ja, ik heb al een tijd co-ouderschap, dus ging naar haar vader, en, ja, en daaromheen nog allerlei mensen. Dus je moet al heel jong ook accepteren dat er andere mensen zijn die het anders doen, en dat, ja, dat ze opgroeit in een wereld die groter is dan, dan jij met jouw normen en waarden en hoe jij het eigenlijk zou willen. En dat je niet 24/7 voor haar een gespreid bedje kan creëren. En dat, ja, dat is best wel hard of zo. Ja, als moeder wil je natuurlijk, je bent een soort leeuwin, en je wil dat eigenlijk wel, maar je merkt dan meteen: ja, dat kan dus niet. En dat is wel een harde waarheid.
Ja, ik kan me heel goed voorstellen. Ik ben ook heel stellig in mijn visie, en ook als het gaat om als mens, maar ook met betrekking op de opvoeding van mijn dochter. Dus langzamerhand merk ik ook dat dat een ding is. Dus ik vind het mooi dat je hem aanhaalt. Ik denk dat het voor heel veel ouders ook wel herkenbaar is, is, iedereen neemt zo een eigen normen en waarden mee, en opvoed ideeën. Ja, en, en, en daarin kun je wel vast proberen te houden, maar dat maakt het heel lastig, want dat kan dus niet altijd. Zeker niet als je dus met betrekking op co-ouderschap.
En dan is weer een andere vorm van, van loslaten. Dus ik begrijp wel, ja, dat je dan een idee hebt, en dat idee wil je je vasthouden, want dat zie je als: zo wordt zij, ja, een goede volwassen uiteindelijk, als ze deze dingen meekrijgt. En dan maar hopen dat wat anderen doen, dat dat ook bijdraagt aan dat stuk en niet tegenovergestelde. En dat lijkt me ook wel heel erg lastig, ik
heb het een klein beetje lastig, maar…
Ja, ik, dat, dat, dat is lastig geweest, maar ik heb dat wel echt de hard way, in, in een soort sneltreinvaart, al heel jong, ja, moeten leren, ook door mijn situatie. En, ja, mijn visie is nu heel erg van: je kan het, het lijden, in de breed van het woord… Lijden klinkt gelijk zwaar voor veel mensen, maar kan je niet bij een kind vandaan houden.
Hm. Oh, die herhalen, want die is zo belangrijk.
Ja, hè. Linksom of rechtsom, een kind krijgt altijd een trauma en krijgt altijd, of het inderdaad thuis, op school, of hoe, of, ja. En sowieso inderdaad thuis. Ik ben ook maar mens. Iedereen die in haar leven is, is maar een mens. Die brengen goede dingen, maar ook minder goede dingen, hè. Ik ga ook fouten maken, en zijn allemaal fouten, maar in ieder geval dingen waarvan zij later zegt: "Nou, man, dat vond ik helemaal niks." Ja, dat, dat mag, dat is niet te voorkomen. Maar ja, dus mijn visie is heel erg geworden: ik hoop dat ik haar kan leren met het lijden om te gaan.
Dat is ook heel erg wat ik zelf vooral ook inderdaad door mijn Tao proces heb geleerd. Je kan volgens mij veel beter als ouder kinderen trainen om met lijden om te gaan, dan proberen ze te beschermen tegen haar lijden, want daar, daar ga je sowieso in falen. Ja. En, ja, daar is volgens mij een enorm gebrek aan in de wereld, dat mensen gewoon niet weten hoe ze moeten lijden, en de kunst van het lijden. En daar is, ja, daar zie ik vooral een, een hele mooie rol als ouder.
“Je kan volgens mij veel beter als ouder kinderen trainen om met lijden om te gaan, dan proberen ze te beschermen tegen haar lijden, want daar, daar ga je sowieso in falen.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (1:41:35)
Wat mooi hoe je hem invliegt. Ik noem hem altijd veerkrachtig worden, maar daar is omgaan met lijden is daar een heel groot onderdeel van. Dus daarom vind ik het wel mooi hoe je je aanvliegt. Want wat maakt dat je met, om kan gaan met lijden en flexibel kan zijn met alles wat het leven aankomt, is dus die kracht wat we als mens allemaal in huis hebben. Maar als je dat niet aangeleerd wordt, en, en dus, ja, als ouder je, je probeert het lijden te vermijden, ontneem je dus inderdaad heel veel lessen ook. Maar soms, toen je dat zei, moest ik ook denken aan van de week, dat Hay nu begint te lopen, te, naast de dingen optrekken, en de slomp valt.
Oh ja, ja.
En ik bij… Ja, dat ze dan bam valt, gaat ze huilen. En dat ik dus nu al moet leren dat, dat, dat ze af en toe pijn heeft.
Ja.
En, en dat ik dat met alles in me probeer te voorkomen, maar nu leer ik al dat het niet kan. En, en de machteloosheid van, van een ouder, en dat, dat, dat, nu dat Zeal ook ziek, moest heel erg hoesten, en ik kon het hoesten niet wegnemen.
Nee.
En daarin leerde ik ook van: oh, je voelt je dan zo ma…
Ja, ja.
En and is dan als je het anders ziet van, en, en, en ik denk dat, dat als, hè, biologisch gezien proberen moeders de kind te beschermen en, en te omver, en, en dit is heel zwart-wit gezegd, hè. Moeders, Jordan Peterson kan het veel mooier, maar moeders beschermen het kind, en, en waarbij het kind naar de moeder gericht is. En vaders, die, zeg, die draaien het kind om en die zeggen: dit is de buitenwereld. En die proberen te voor- te bereiden richting de buitenwereld met een schop na, en, en, en spelen en, en, en uitdagen, en, en wees maar wat sterk, en wees maar gedisciplineerd, en dit is oké dat je valt, om je klaar te stomen voor de buitenwereld.
En het is heel zwart-wit gezegd, en moeders kunnen dit absoluut ook. Dus ik denk dat, dat dit voor moeders misschien ook wel extra lastig is, omdat ze van een biologische, ja, ze hebben het met ze meegedragen, beschermen dat.
Ja.
Is… Ik heb geen idee hoe dat is, moeder, maar het is letterlijk de onzichtbare navelstreng is daar gewoon. Dus dat beschermingsinstinct…
Ja.
Is niet voor niks dat moeders auto's op kunnen tillen vanwege dat beschermingsinstinct.
Ja.
Dat dit voor moeders wel heel lastig is, ja, dat lijden, een kind zien lijden, en, en daarin dus een weg vinden hoe je daarmee omgaat, dat je zelf ook daarin dus alles met je doet. En, ja, dus je moet je eigen lijden ook deels aankijken om dat te kunnen bij je kind.
Ja, ja.
Ja, ja. Want als je het niet aan kan kijken, en in, in mijn gedicht had ik het ook over de demonen aankijken, dit is ook een vorm van in de lastige shit blijven zitten om je dochter te helpen zelf haar lijden tegemoet te treden en sterker te maken van: hey, we hebben het. En dan kan je niet overal bijvoorbeeld beschermen, lijkt me lastig.
Ja, ja, dat, dat is het wel. Ik, ik kan me wel, ja, situaties voor de geest halen die, ja, waarin ik echt… Ze zeggen ook wel eens van: ja, een kind is soort van je hart op pootjes, ofzo.
Inderdaad. Mooi. Kende ik nog niet.
Nee? Ja, absoluut. Ja, zo kan ik dat wel ervaren, ja. En n dat ik, ja, ik heb dat ook, als mijn kind dan naar school gaat, dan denk ik van: oh. En dan zie je zo'n meisje in zo'n klas met allemaal andere kindjes, en dan denk ik: toch, toch zo klein. En dan, ja, dan, ik had nog steeds wel die impuls hebben dat ik denk: oh, ik wil er gewoon naast blijven zitten, ofzo. Dat zijn niet zo, weet je wel, in zo'n groot gebouw met allemaal andere kinderen.
En dan, ja, je projecteert natuurlijk je eigen ideeën op. Ik, ik vond, ik vond het helemaal niet, ik heb het helemaal niet als traumatisch ervaren als kleuter ofzo. Maar, ja, ik vind het soms wel heftig, hoor. Dan denk ik: nog zo klein, en dan al zo eigenlijk op een bepaalde manier toch alleen gelaten worden. Tuurlijk, er is een juf en er is een omgeving, maar, ja, tot op zekere hoogte.
Ja. Wat vind je het leukste aan het moederschap?
Het leukste? Ja, toch wel de, de innigheid. Je hebt het net over die onzichtbare navelstreng. Dat heeft ook iets heel, heel innig, weet je.
Ja.
Daar gaat wat mij betreft weinig boven. Met mijn kind knuffelen in bed ofzo, en die innigheid die daaromheen zit, dat, dat, k, k… Ja, als ik, ik voel me soms zo'n koala als ik dan zo om haar heen lig, en dan zo, koala, en dan hier zo, zo'n kleintje. En, ja, weet niet half hoe ik deze voel.
Ja, ja, ja. Innig.
Ja, ja.
Er is geen liefde als een liefde tussen een kind en een ouder, wat vergelijk is als hetzelfde. Ik, ik zeg, ik, liefde heeft vele vormen. En iedereen heeft andere visies, dus ik deel even mijn visie daarover. Mensen zeggen altijd van: ja, als je van jezelf houdt, echt volledig, dan heb je niet iemand nodig. En, en, en tot een bepaalde hoogte is dat zo. Als je jezelf dingen kan geven, dan helpt dat mee. Maar, en daarin zeg je eigenlijk dat het liefde van iemand anders hetzelfde is, en dat zie ik niet zo.
Ik denk dat liefde van, van jezelf houden, dat het één vorm is. Maar de liefde wie je mist door met een partner te zijn, hè, weer een hele andere vorm van liefde. Als, ik heb heel veel gewerkt aan mezelf liefde, maar die liefde wie ik van een ander krijg, wat aanvullend is op de liefde wie ik al heb voor mezelf, is totaal anders. En, en ik vind die twee niet met elkaar te vergelijken, dat het een andere vorm van liefde is wat je krijgt in relaties. En dat is ook deels wat je mist als je bijvoorbeeld soms alleen bent en dus geen liefdesrelatie hebt.
En een liefde van een kind is dus ook weer een totaal andere vorm van, van liefde. En, en het kan allemaal intens zijn, in allemaal verschillende niveaus, maar ik denk dat we dus spreken over verschillende vormen van liefde. En, en, ja, 10 maanden geleden, toen mijn dochter werd geboren, ben ik dus totaal uit het niets… krijg je dus een vorm van liefde. En als vaders en moeders is dat natuurlijk toch even anders als, omdat ik dus niet die negen maanden een kind bij me heb gedragen. Dus dat proces, vaak bij vaders, hoe erg je ook probeert mee te leven, begint meer pas als het kind buiten de moeder is.
Ja. En in één keer is het van: wauw, weet je wel, er is nog een vorm van, van liefde. En, en, en, en, en ik denk dat de, de, ja, de liefde van een kind is één van de puurste wie er zijn. En, en, en dat maakt het zo mooi en, en intens. En die innigheid maakt het puur vanuit twee kanten: de liefde van een ouder voor een kind en de liefde van het kind voor het ouder is zo intens en puur, daar kan niks tussenkomen. En dat is, dat is echt puur, voordat alles er nog is, alle conditioneringen, alle overtuigingen. Is het: we hebben elkaar nodig.
En, en, voor mij was het echt bizar om te ervaren wat die liefde doet. Ik zei toen, we net voor de podcast, van: "Ja, hoe was het, hoe is het voor jou, hè, dat je vader bent geworden?" zei. En ik zeg: "Dat is de reden waarom ik hiervoor op aarde ben." Dat is deels ook door die liefde, dat ik dacht: dat iemand naar je kan kijken en zo van jou kan houden.
Ja.
Dat is intens. Het is zo intens bijzonder, zeker omdat ik veel moe-, hè, moeilijke jeugd heb gehad, bij twee ouders wie daarin met de beste intenties er niet altijd voor mij konden zijn, en daarin dus veel vormen van liefde gemist heb, wat andere kinderen misschien hadden, dat ik nog meer waarde hecht aan die pure vormen van liefde. En alle vormen van liefde. Alsnog overv het me nog, maar met heel veel genot en die innigheid. Daarom voelde ik hem ook, kreeg ik letterlijk kippenvel, omdat dat één van de bijzonderste dingen in mijn leven zijn.
En daar hoef ik geen geld voor uit te geven, hoef ik nergens voor naartoe. Het is zo simpel en puur, dat ik denk: wat, weet je wel, dit is dus ook intens, dit is ook geluk. En dan hoef ik alleen maar met mijn kind te zijn, en dat is best wel bizar. We zijn zo gemaakt in de wereld van dat we alles nodig hebben, en meer geld en mode en kleding en uiterlijk en, en diploma's en, en, en succes, en al die, die buitenstaande dingen. En je had het over vrijheid, en dat sporten, en, hè, er goed uitzien en gezond eten en al die andere dingen.
Maar veel heb je niet nodig dan echt die liefde. Uiteindelijk is alles liefde. En als je terugkomt naar die basis, is dat de ultieme vrijheid. Heb je niks anders voor nodig, ook niet die doomsday bunker en dat soort dingen. Gewoon jij met liefde. En, ja, en of dat nou kinderliefde is of andere liefde, dat maakt niet per se uit, maar het is wel één van de mooiste vormen van liefde. Om een lang verhaal kort te maken, ja, wat mijn liefdesrant.
“Maar veel heb je niet nodig dan echt die liefde. Uiteindelijk is alles liefde. En als je terugkomt naar die basis, is dat de ultieme vrijheid.”
Jonathan▶ Luister naar dit moment (1:52:13)
Nou, mooi.
Er… Hoe ervaar jij dat, liefde en…
Mijn kind. Hm, hm. Ja, ik, ik vind het heel bijzonder. Nog steeds vind ik het heel fascinerend ofzo, of kan, boeit me heel erg, dat ik ben zelf iemand die, die niet… Ja, ik heb niet van het Sten heel veel affiniteit met kinderen ofzo, weet je. Ik zou echt niet een, een… Ik ben niet type kleuterjuf of dat soort dingen.
Hm, hm.
En dat, dat dus je eigen kind, terwijl ik denk: ja, het is ook, het is ook een beetje mentaal iets, toch? Want het is gewoon dat ik weet dat het mijn kind is. Maar op een of andere manier, je eigen kind is, ja, is, is, ja, is, is onvergelijkbaar. Ja, dat, zelfs dat is niet echt het goede woord, maar is zo… Ja, is zo, ja, inderdaad, die, die, die liefde en die, die, die, die band, die verbindingen zo intens. En dat, dat ik vind het vooral dus bijzonder dat dat los staat van, van vorm van, hè… Zij is nu vijf, maar ik zei net tegen jou: ja, voor mij is zij nog steeds mijn baby. En, en ik, weet je, afhankelijk van hoe oud ik word, als, als ze 40 is, is denk nog steeds mijn baby.
Tuurlijk, vast en zeker.
En dat bedoel ik ook met van: het maakt dus niet uit of ze kind is of later volwassen, of baby of kleuter, of… Maar er is een, ja, een heel, ja, heel, ja, intense, ja, wat, wat is het woord? Ja, liefde, denk ik. Ja. En dat, dat, dat is prachtig. En, en ik vind het, ik moet wel eerlijk zeggen dat ik ook wel het, ik vind ook wel dat het leven op bepaalde manier er gecompliceerder door geworden is, door dat intense ofzo. Omdat je wel ook meteen, ja, op een heel ander niveau zorgen krijgt, of op een heel ander niveau, ja, het is zeg maar belangrijker hoe het met je kind gaat dan hoe het met jezelf gaat, op een bepaalde manier. Hoewel ik me heel erg bewust van ben dat het voor een kind heel belangrijk is hoe het met mij gaat. Maar daarmee, ja, dat, dat is het, het mooie en ook het heftige eraan, dat het, het leven meteen veel meer lagen krijgt.
Ja. Wat, wat vind je dan het moeilijkste aan het ouderschap?
Hm. Nou, misschien wel waar we het net over hadden. Je, er zijn natuurlijk, je kan praktische uitdagingen noemen, of… Maar het, ja, het, je kind zien lijden, op wat voor manier dan ook. En aan de ene kant, ja, daar heb ik al heel veel in getraind. Ik geloof ook echt in, in een lot en in een weg, en dat zij bij mij is gekomen en bij haar vader is gekomen en in dit leven is gekomen omdat dat haar lot is. En, en daar kan ik ook echt wel vrede in vinden en in berusten. Maar, ja, emotioneel kan ik nog steeds wel dat ook moeilijk vinden, dat, ja, dat het lijden altijd komt, op een bepaalde manier.
Ja, ja. Kan ik me heel goed voorstellen, waar zich dat dan ook in uit.
En ben je anders naar het ondernemen gaan kijken sinds dat je moeder bent geworden? En hoe hou je dan balans tussen die twee?
Ik weet niet of ik echt ander naar ben gaan kijken. Dat, dat geloof ik niet per se, dat ik er echt anders naar ben gaan kijken. Het heeft wel, ja, daardoor natuurlijk een andere plek in mijn leven gekregen, omdat er iets anders is wat, wat een, ja, nog een prominentere plek heeft, op bepaalde manier, hoewel die twee totaal onvergelijkbaar zijn, ja. En hoe hou ik balans? Nou ja, ik heb een co-ouderschap, hè. En dat, ja, op een bepaalde manier draagt dat daaraan bij. Daar hadden we het net over, van: ik heb eigenlijk twee levens.
Ik heb, zeg maar, een leven met haar fysiek. Ik ben natuurlijk niet de helft van de tijd moeder, ik ben altijd moeder, maar ik heb wel, ja, geleerd te leven met een leven waarin zij dus fysiek bij mij is en fysiek niet bij mij is. En, ja, dat betekent dat, zij fysiek niet bij mij is, dat er meer aandacht gaat, in de vorm, naar andere dingen, ja. En dat helpt, denk ik, met die balans.
Ik heb ook klanten wie, wie dit hebben, of waarvan de relatie verbroken is, of waarbij ze gescheiden raken, en die vinden het heel lastig om van: je kind is altijd daar. En op een gegeven moment, als je dus je kind niet meer in je huis hebt, is dat een, een schril contrast. En dan voel je een bepaalde leegte, wat heel intens kan binnenkomen, en, en sommige dagen meer dan de andere. Herken je dat? En, en, en hoe ga je met die leegte om? En ik denk dat dat veel mensen dat soms wel herkennen, wie je in een soortgelijke situatie zitten. Dus…
Nou ja, bij mij, bij ons was, was mijn dochter heel jong, hè. Dus ik, ik heb dat contrast minder gehad, omdat ik, ja, al bijna niet meer beter weet, zeg maar. Dus ik heb niet zo ervaren van: oh, opeens is het huis leeg. Veel minder. En hoe ga je daarmee om? Ja, ik zeg nog steeds wel eens van: de, de maandagen, dat dan, dan wisselen wij, dat, ja, dat, dat zijn, het is om die reden niet mijn favoriete dag. Ik vind v… dat wisselen altijd, het is altijd wennen en is altijd schakelen. En ook natuurlijk is het fijn als zij weer komt, maar er is altijd een, een even een, een afstemmen nodig op elkaar, hè. Ook voor haar. Zij moet altijd, ze moet weer even, ook zij moet weer even wennen en switchen. En dan, dan, ja, dat, dat blijft niet makkelijk.
En tegelijkertijd, ja, een, een, het is natuurlijk ook maar een vorm. Kijk, het is, ik geloof wel dat de natuur is dat een, een kind gewoon altijd beide ouders om zich heen heeft. En tegelijkertijd, ja, ze heeft in, in ons geval beide ouders om zich heen, alleen niet altijd op hetzelfde moment. En…
Je hebt vrede gevonden in de vorm.
Op een bepaalde manier. En, ja, er zijn ook nog steeds wel momenten dat ik, dat, dat daar ook wel onvrede over naar boven komt.
Zeker. Ik denk dat dat, dat dat misschien wel altijd blijft.
Dat weet ik niet. Nou ja, ja, in de diepte heb ik wel, voor mij voelt het nu zo dat ik er in de diepte wel vrede mee heb. Maar natuurlijk zijn er momenten dat ik aan de oppervlakte daar wel, ja, echt van baal, of mee worstel, of gewoon het anders had gewild. En wat doe ik dan? Ja, niet zoveel. Daarmee zijn, h kijken wat wel kan en doorlopen.
Mooi. Zelfde advies wat ik mijn klanten ook adviseer. Dat is mooi dat je dat, daarin je eigen weg daarin vindt, in iets wat gewoon ingewikkeld is, kan ik me voorstellen.
Suzanne was zes toen haar moeder bij een auto-ongeluk overleed. Ze vertelt open over haar vader, samengestelde gezinnen en wat ze hem uiteindelijk het meest gunt.
▶ 2:01:37
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 2:01:37
Als systeemcoach heb ik het vaak over, hè, familie, familielijnen en dat soort dingen. Dus eigenlijk wil ik van ouderschap naar jouw ouders verhuizen van onderwerp. En dat doe ik lekker door een hele open vraag: wie is je moeder en wie is je vader?
Dat is heel open.
Ja, in ied… Heel breed, ja, mag je hem lekker zelf inkleuren.
Nou, mijn moeder heet Veroniek, om dan maar even het beestje naam te geven. Die is overleden in 1999. En…
Hoe oud was je toen?
Zes. En ik hoor vaak van mensen die haar hebben gekend dat ik op haar lijk, zowel uiterlijk als innerlijk. Dus wie is zij? Ik kan daar uit eigen ervaring niet zo heel veel over vertellen, want ja, hoe, hoeveel kan je daar nou echt van opnemen als je zo jong bent? Ik was ook echt net zes, dus drie weken, 2 weken, D weken geloof ik, na mijn… is hij overleden.
En, ja, zij… Als je het hebt, wij hadden het eerder over ondernemen en ik zei: ik ben daar niet zo in grootgebracht. Ik geloof wel dat ik dat echt van mijn moeder heb. Mijn, mijn moeder was, ja, niet zozeer echt ondernemer ondernemer, maar wel ook zzp'er en ook heel gedreven, zakelijk, en ook organisatieadviseur. Nou ja, ik werd business coach, en dus zijn wel wat parallellen. Ja, heel ambitieus en echt, echt zo'n, zo'n go-getters mindset die ik ook wel heb van nature, denk ik.
Mijn moeder was wel socialer en extraverter. Dus ik heb wel het… Mijn, mijn vader is denk ik wat rustiger en wat, ja, wat, wat kritischer, wat, ja. Dus ik heb wel die meer beschouwende kant in mij, dat is, dat heb ik meer van mijn vader. Dus om dan brug te maken naar mijn vader: nou, die leeft nog wel. En die… We hadden het al een paar keer over harmonie. Waar ik meer de, de confrontatiezoekende ben, is mijn vader wat meer confrontatiemijdend en inderdaad echt van het harmoniemodel, waarbij ik meer de strijder ben.
En, ja, nu ik ook gewoon volwassen ben enzo, kunnen we daar wel goed over praten, vind ik, en ook wel denk ik van leren van elkaar. Maar dat heeft in het verleden ook wel gebotst.
Hm.
En, ja, ik denk dat wij vanuit ons eigen perspectief best wel hebben… We hebben het goed gehad. Ik heb ook nog een zusje, dus we hebben het goed gehad met z'n drieën. Maar ja, waar mijn vader heel erg nog wel lang de wens heeft gehad om… Ik was zes toen mijn moeder overleed, maar mijn, mijn zusje was een baby, die was zes maanden. Wij schelen 6 jaar, dus die was net geboren. Dus jonger nog dan jou.
Ja, bizar.
Ja, jouw baby.
Aan de auto-ongeluk?
Het was heel, ja, traumatisch ook voor hem. Want je moet je voorstellen, hè, jij, ja, dat is echt… Ik, ik wil je niet aan…
Nee, nee, nee. Ik vind het goed. Ik vind het niet erg om het lijden van iemand anders te voelen, om het, om het je in te beelden.
Want jij hebt inderdaad zo'n jong kindje. Nou, er belt nu iemand aan bij jullie thuis en die zegt: "Ja, jouw, je vrouw is overleden."
Hm.
Zo ging het dus echt. Dus de politie belde aan en die zei: "Nou…" Ze was toen niet overleden, maar: "Uw vrouw heeft een auto-ongeluk gehad, ligt in het ziekenhuis." En ze zijn daar naartoe gereden, maar toen mijn vader aankwam, was ze al dood. En dan moet je dus 's avonds tegen je kind gaan vertellen dat haar moeder niet meer leeft. Terwijl, ja, mijn moeder heeft me 's ochtends, was een woensdag, naar school gebracht en is nooit meer teruggekomen.
“Terwijl, ja, mijn moeder heeft me 's ochtends, was een woensdag, naar school gebracht en is nooit meer teruggekomen.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (2:06:58)
Dus dat heeft op ons allemaal natuurlijk een enorme impact gehad, en op zoveel manieren. Ik denk veel meer nog dan mensen zich kunnen beseffen. Want iedereen denkt dan aan: "Oh, dus je bent zonder moeder opgegroeid", enzo. Ja, maar ik ben niet alleen zonder moeder opgegroeid. Ik ben ook opgegroeid met een vader die, die, die dag en daarna behoorlijk getraumatiseerd was.
Ja, die is geen ruimte had om z'n situ…
Want die had twee jonge kinderen, die had een drukke baan. Ja, die is gaan, gaan zoeken ook. Nou ja, zoeken… Ik weet niet of hij het zoeken zou noemen, maar ik noem maar even zoeken. Naar een vrouw om weer een gezin mee te zijn, om die vrouwelijke energie te hebben, om voor ons weer een soort van moederfiguur te hebben. Nou, dat is niet al te best gelukt.
Dus ik heb in een samengesteld gezin gezeten, dat werkte niet. Hij heeft een vriendin uit het buitenland gehaald, hier in Nederlands kon, werkte ook niet. Nou ja, hij kan heel veel situaties opnoemen, ja, die, die voor hem echt niet makkelijk zijn geweest, waarin hij echt het beste wilde. En, ja, dat… Nou ja, ik, ik wil, ik heb daar niet een oordeel bij. Dus ik wil niet zeggen: oh, dat lukte niet, of dat is mislukt. Nee, het is gewoon zo gegaan, zonder oordeel.
En ja, daar heeft hij op zijn manier last van gehad, want hij wilde het goed doen. En ik heb daar op mijn manier als kind last van gehad. Ik denk nog het meeste niet omdat, ja, hij een, een relatie had die mislukte ofzo, en dat dat dan zo ingrijpend was voor mij. Maar ja, een, een paar dingen die daarin denk ik wel echt indruk op me hebben gemaakt of me hebben getekend, is dat… Ik denk wel dat ik daarmee onbewust heb meegekregen… Ik heb nooit het gevoel gehad: oh, met zijn drieën zijn we ook heel, met zijn drieën is het ook goed.
Dus ik denk dat er altijd… dat ik wel echt ben opgegroeid vanuit het idee van: ja, er moet nog iets bij, want anders is het niet heel. Hè, dat, ja, dat, dat… Nou, nou ja, zo is het gewoon gegaan.
En iets anders waar ik ook wel echt moeite mee heb gehad, zonder dat ik daar dus een oordeel over heb, maar is dat mijn vader dus veel relaties heeft gehad. En dat misschien, want tegenwoordig zijn natuurlijk heel veel samengestelde gezinnen, dus misschien heeft nog iemand hier iets aan. Wat ik echt pijnlijk heb gevonden aan, niet zozeer dat die relaties dan uitgingen, maar dat zo'n vrouw kwam dan, zeg ik… Ja, ik zeg het een beetje oneerbiedig, maar dan kwam er zo'n vrouw in beeld.
Als je mijn eerste podcast van mij luistert, waar ik mijn verhaal deel, dan vind ik dat je dit nog 10 keer net zeg van mij.
Ja, maar ik wil dan ook een beetje vooral doen met respect naar mijn vader, zeg maar, snap je?
Dus… Nee, ik vind het heel netjes, maar dan kom… Nu voelt het alsof ik mijn moeder onder de bus heb gegooid, dus sorry mam. Ga, vertel. Blij.
Ja, ik probeer het eerlijk te delen, maar inderdaad met respect. Maar dan kwam er dus zo een vrouw in beeld, en dan, ja, dan… Zo vaak meegemaakt. En dan de eerste keer hadden ze een cadeautje voor ons mee, en dan tonen ze interesse, en dan… Ze willen je allemaal, ja, winnen, zeg maar. Want dat zijn natuurlijk de hoogste punten bij hun man waar zij verliefd op zijn, natuurlijk. Via die kinderen wordt het altijd gespeeld. Nou, dat had ik echt wel in de gaten als kind. Maar dat geeft niet, ik bedoel, zo werkt het.
En, maar dan ging zo'n relatie uit. En ja, daar is gewoon, nou, één, één vrouw, maar dat was echt al… Dat is dus, hij heeft nu een relatie, dat zijn vrouw hiervoor. Maar toen, ja, toen was ik al volwassen, en zij is ook bij mijn bevalling geweest, z… Dat is de enige waarmee ik na die relatie nog contact heb gehad. En ik heb echt heel wat vrouwen zien komen en gaan, en dan ging het uit en dan hoorde je er nooit meer iets van. En dat is echt iets waarvan ik denk van… En ik kan daar ook mijn eigen aandeel in nemen, want heb ik altijd zo in die relaties geïnvesteerd? Nee. Maar daar wil ik… Ik was een kind.
Precies.
En daar wil ik wel, ik, ik wil wel meegeven aan mensen van: realiseer je dat dat, dat wel echt impact heeft. Dat heeft op mij echt wel wat…
In de theorie zijn het hechtingsfiguren gewoon. En hechting is wat je gewoon doet, en als kind ben je gewoon puur, en daarin ga je dus automatisch en opener hechten aan mensen. Dus je bent meer jezelf, je laat mensen veel meer toe. En, en door dit soort ervaringen, of door verliezen en pijn, dat soort dingen, of, of latere leeftijd, als je zo vriendjes krijgt, door schade en schande, ga je meer of minder hechten.
Maar als kind ben je dus helemaal open nog, en zeker dan als er dan mensen binnenkomen en van: nou, die is dan onderdeel van het gezin. Als kind ga je hechten, en hoe langer iemand er is, ja, hoe meer je hecht. En, en wat jij… ja, en dat hecht was, en dat hecht is misschien maar je tot een… En, en natuurlijk kun je afstand van houden, "mijn moeder niet", maar tot een bepaalde hoogte is het een hechtingsfiguur.
Ja. Dus ja, maar vooral, ik denk dat het voor mij ook heel erg met vertrouwen te maken heeft gehad. Dat ik daardoor wel echt ook een, een, een vertrouwensdingetje heb opgelopen, samen met andere dingen die ik heb meegemaakt in mijn leven. Dat, ja, mensen… Ja, toch wel. Ik, ik heb daarin wel redelijk jong geleerd van: mensen hebben gewoon een belang, ofzo. En tegelijkertijd, ja, ik ben later ook in mijn eigen relaties weer soms vol in dingen gestonken. En als ik dit dan zeg, dan denk ik van: ja, dan had ik me op andere momenten wel iets beter mogen realiseren dit.
Maar, maar uiteindelijk ben je dan een kind. Van: je, mensen hebben gewoon allemaal, ja, hebben allemaal een belang. En dat is wel wat ik daarin heel erg heb meegekregen. Oké, het gaat dus helemaal niet zo om mij, weet je wel. En dat, dat… Ja, ik denk dat dat ook gewoon de realiteit is, om eerlijk te zijn. Dat, ik bedoel, die vrouwen hadden natuurlijk ook niet mij uitgekozen als een stiefkind ofzo. Ik hoorde er gewoon bij, en we moesten aan twee kanten maar met elkaar dealen.
En daarmee zeg je denk ik ook meteen het ingewikkeldste aan samengestelde gezinnen. Aan al die zijn twee familiedynamieken die bij elkaar komen, en alle gevoelens, waaronder dus, ja, een kind wat daar dan bij komt. In de liefdesrelatie wie jij met, met een, een man of een vrouw hebt, waardoor je bij komt, dat, dat is de initiatie, en kinderen komen daar dan bij. En hoe past dat bij elkaar? En daarom is het ook zo ingewikkeld, en jouw jeugd was daarvan het bewijs natuurlijk.
Als je dan kijkt, hè, je bent dan opgevoed door je, je vader. En ik vind, ja, wat je allemaal omschrijft, vind ik het heel mooi dat je daar heel open over vertelt, dus dankjewel daarvoor. Ik ben blij dat ik de vraag zo openstelde ook. Wat is het beste advies wie je mee hebt gekregen van je vader dan?
Nou, advies weet ik niet, maar het eerste wat in mij opkomt waar ik mijn vader heel dankbaar voor ben, is dat hij mij altijd… Vond ik toen niet altijd fijn, zoals dat meestal gaat met dingen waar je uiteindelijk dan wel baat bij hebt. Altijd heeft gestimuleerd te doen wat ik spannend vond.
Hm.
Dus ik weet nog dat ik dan bijvoorbeeld auditie kon doen op de basisschool voor de schoolmusical. Ik dan zei: "Ja, ik wil eigenlijk wel, maar…" En dan was mijn vader altijd heel stimulerend, was altijd… Jij zei net, hè, van vaders die, die gooien je meer voor de bus enzo. Nou, zo'n vader had ik ook wel. Dat is dus ook meteen andere kant, die, dat beschermende, dat heb ik wel, heb ik later ook al met hem over gepraat, wel gemist. Niet per se van hem, maar gewoon in mijn leven, dat had ik dus minder.
Maar ik ben heel erg, ja, gestimuleerd. Waardoor ik denk ik relatief nu, nou, ook in het ondernemerschap en zo, als ik zie hoe andere mensen soms de neiging hebben om heel erg op safe te willen spelen… Ja, natuurlijk kan ik die sensaties, die impulsen ook wel hebben, maar dat heb ik wel minder, denk ik. Doordat ik alleen met een vader ben opgegroeid en hij me daarin zo gestimuleerd heeft. Waardoor ik herken als ik iets spannend vind, en ook gewend ben om het toch te doen, ook al vind ik het spannend.
“Waardoor ik herken als ik iets spannend vind, en ook gewend ben om het toch te doen, ook al vind ik het spannend.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (2:15:58)
Gaaf.
Ja.
Nou, klopt die zin in ieder geval uit mijn gedicht wel. Wat is het advies wat je mee hebt gekregen van je vader waarbij je achteraf dacht van: hè, nu dat ik mijn eigen pad loop, ja, past dat niet meer. En, of, ja, slaat die in de wind. Een advies of een visie wie die heel erg heeft, wat je denkt: nou, dat past niet meer bij mijn groei en hoe ik naar dingen kijk. Je moet lachen. Ik ben nu heel nieuwsgierig.
Nou, ik… Er kwam wel meteen iets in mij op, maar ik realiseerde me ook meteen: ja, alles ligt heel genuanceerd. Dus ook de dingen waarin ik het niet per se eens ben met mijn vader, zit nog steeds wel een, een kern van waarheid in. Omdat, nou, ik had er net al over, waarin ik en mijn vader best wel verschillen van elkaar, is: mijn vader is echt een, een diplomaat, heel diplomatiek, is iemand die, ja, echt de, de bemiddelaar, degene in… die de harmonie bewaart. En ik ben meer degene…
Middelste kind? Was je vader de middelste kind?
Ja. Hm, ja, inderdaad, ja, ja. Ik moest even nadenken.
Als ik, ja, ja, ik kan niet meer los van systemisch kijken naar familieopstellen.
Ja, was inderdaad de middelste van drie, klopt. En, ja, en ik, nou, ik ben dus niet de middelste, ik ben de oudste, dus, en van twee. En, ja, mijn, mijn vader heeft, heeft het wel moeilijk met mij gehad, in die zin dat ik ben nogal vaak door hem onaangepast genoemd. Dat is nog, nog steeds klein schouw maatje, hè. Dat was altijd: "Ja, Suus, die kan niet zo goed aanpassen."
Hm.
En, ja, ja, en, en ik, ik heb nog steeds wel zoiets van: ja, maar ik, ik, ik wil dat ook helemaal niet zo, ik hoef dat niet, dat… En tegelijkertijd, er zit ook gewoon heel veel goeds in aanpassen, hè. Je, je, je moet ook…
Nee, zeker.
Aanpassen, maar zoals mijn vader, nee, dat, dat ga ik niet worden. En, en dat wil ik ook niet, en dat…
Nee. Nee, ik denk bij, bij, bij heel veel van dit soort dingen is het kunnen alleen staan en, en je eigen mening hebben en autonoom zijn, hè. Dat kun je bijvoorbeeld, hè, je goud noemen, iets waar je heel goed in bent. Maar bij alles waar je goed in bent, zitten ook schaduwkanten en dus ook valkuilen in. Dus daarin is het aanpassen misschien wat lastiger, maar het zit op een weegschaal aan de andere kant. Dus je goud, wat, waar je heel goed in bent, daar zit dan de andere kant, schaduwkant in, waar je soms de gevolgen van ervaart.
En of dat dan een afwijzing is van je vader, of, of het niet altijd in de sociale setting kunnen aanpassen zoals je ze goed kan, is dat hetgene wat je in moet leveren tegenover hetgene wat je goed kan. En ik denk dat iedereen zo die eigenschappen heeft waar ze heel goed in zijn, maar de keerzijde daarvan zijn dus de tegenovergestelde schaduwkanten die daarbij voor lief neemt, omdat dat soms ook tegen elkaar overweegt. Maar natuurlijk ook wel is je vel, hè.
Ja, ja.
En, en, en, ja, de loodgieter lekt het, weet je wel. Of ik heb ook coaching nodig op heel veel stukken waar klanten bij help, omdat dat juist dingen is, zijn wie ik soms ook lastig vind. En ik denk dat dat ook met elkaar te maken heeft.
Als je een vraag waar ik je lekker over na wil laten denken: als je een boek over je vader zou mogen schrijven, wat zou dan de laatste zin zijn?
Zo, deze vragen. Een heel boek per vraag over schrijven. De laatste zin over mijn vader… Ja, ik denk dan toch iets als: "En ze waren terug samen", ofzo. En, en dan, dan denk ik aan mijn vader en mijn moeder.
Hm.
Ja, mijn, mijn vader die praat nog steeds graag over mijn moeder, die houdt haar heel graag levend. En…
Hm.
Gelukkig, hij heeft een fijne, gelukkig relatie. Maar ja, ik, ik denk wel dat ik kan zeggen dat mijn moeder echt wel zijn grote liefde was. Zo beleeft hij dat, nou ja, ik weet… ik denk nog steeds wel, op een bepaalde manier. En, ja, als ik dan denk aan een verhaal, als je een verhaal zou moeten schrijven, dan, hm, ja, dat, dat is ook wel, als ik heel wijs denk, is dat wel wat ik hem zou gunnen ofzo. En zou ik denken: ah, fijn, pap, ofzo.
Ja, ik zie de liefde in je gezicht terwijl je het uitspreekt. Ik vind het heel mooi.
Ik heb soms nog meer… Dat klinkt misschien raar om te zeggen, maar ik ben zo… Ik voel me eigenlijk heel erg in het reine met dat ik geen moeder heb hier levend. En ik, ik gun hem bijna meer, zeg maar, mijn moeder dan mijzelf ofzo. Dat, ja, ik, ik… Dat is denk ik ook iets waarvan ik net zei van: de impact van haar overlijden is veel groter dan mensen zich realiseren.
Want het is niet alleen dat je geen moeder meer hebt, maar je hebt ook een, een man of een vader wiens grote liefde is afgenomen. En, ja, mijn moeder was geen kostwinner, maar was wel, bracht wel echt, nou ja, ook substantieel geld binnen, weet je wel. Dus financieel gaf
dat een klap, en praktisch, en op zoveel lagen.
Dus je houdt gewoon heel erg van je vader.
Ja. Ja, tuurlijk, als…
Ja. Dus je houdt gewoon heel erg van je vader, dat zegt genoeg over de liefde wie je voor hem voelt. En dat maakt het mooi dat je dat zo op die manier benoemt.
Wat geef je je dochter mee, en wat zeg je tegen je achtjarige zelf? En wat onderscheidt een echte ondernemer van iemand die alleen facturen stuurt?
▶ 2:22:43
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 2:22:43
Als je zelf, hè, kijkt naar je dochter en, en de volgende generatie… Ik ben heel erg in mijn werk ook bezig met de volgende generatie, met opvoeding, met mijn klanten helpen van: hey, het voortleven en de cyclus doorbreken. Wat voor advies, wat zou jij het belangrijkste advies willen meegeven aan je dochter, of de generatie?
Geen concessies maken op je hart.
Mag ik, mag ik… Och, ja, die kun je helemaal ontleden, maar hij, hij is zo kloppend. Het voorkomt ook wat je eerder in de podcast zei over niet op je pad zitten.
Ja.
Niet houden van wat je doet. Maar als je naar je hart luistert, zit daar wel sneller liefde. En als je daarin dus geen concessies doet… Ik zeg altijd, ik zei het laatst in mijn workshop ook: je kunt niet voor jezelf kiezen, tegelijkertijd voor iemand anders. Dus je kiest of voor iemand anders, of voor jezelf. En als je allebei een beetje doet, dan ben je altijd aan het comprimeren.
“Dus je kiest of voor iemand anders, of voor jezelf. En als je allebei een beetje doet, dan ben je altijd aan het comprimeren.”
Jonathan▶ Luister naar dit moment (2:24:22)
Ja.
Dus daarin denk ik dat hij ook passend is, op geen concessies doen…
Ja.
…richting je eigen hart. Ik denk dat dat heel mooi en heel puur is. En wat een fantastisch goed advies trouwens. By the way, ik vind hem echt goed. Ik ben jaloers op de manier hoe je hem zegt.
Dank je.
'n Innerlijk kind.
Ik moet eerlijk zeggen, ik heb hem wel een beetje van Pranay. Maar ik heb afgeleerd om, om alles zeg maar te citeren, omdat ik denk, ja, op een gegeven moment… Ik weet dat het niet hoeft van hem, en op een gegeven moment heb ik het zelf zo doorleefd dat ik denk: ik durf het nu wel zelf te zeggen.
Mooi.
Ja.
Ja, en uiteindelijk kopiëren we allemaal van wat we leren. Dan zijn we ook maar, maar een kanaal. En spel ik uit wat alle andere motivational speakers en sprekers en mensen die met geluk en zelfliefde of spiritualiteit bezig zijn… En zijn allemaal uitgekauwd tot… Daarin blijft de Bijbel en oude religieuze dingen ook 2000 jaar goed, en Socrates en stoïcisme en al die andere dingen. Omdat een mens, hoe, hè, ook al gaan we met de tijd vooruit, uiteindelijk blijven we toch mens. En, en daarin zijn bepaalde dingen toch allemaal gelijkenissen en al dit soort theorieën. Dus ja, als het niet taoïsme was, was het iets anders wat je geleend had.
Hmm.
Dus in mijn werk heb ik het ook veel over innerlijk kindwerk. Dus ik wil je nog een leuke vraag en nog uitdagen. Ik vond wel mooi wat je zei over je vader trouwens. Stel, je ontmoet je achtjarige zelf, maar je mag maar één zin tegen haar zeggen. Welke zin zou je dan tegen haar zeggen?
Acht, moet ik even goed invoelen, want mijn kind is nog geen acht. En ik denk, ik heb niet zoveel achtjarige om mij heen. Denk acht… Oké, hoe oud is acht ongeveer?
Dan mag ook z…, z…, a…
Ja. Nou ja, wat in mij opkomt, zeg ik dan, dan een beetje tegen draad, is: ik zou niet iets willen zeggen. Ik zou denk ik echt een knuffel willen geven.
Hm.
Dat, dat is mijn antwoord. Ik denk dat dat zo… Ik bedoel, acht vind ik te jong om… Kijk, 16 of zo is een ander verhaal, maar acht vind ik eigenlijk te jong om, ja… Ik denk dat dat, dat je als je acht bent niet zozeer advies nodig hebt, of daar het meest bij gebaat bent, maar ik denk voor geborgenheid, veiligheid, en, en, ja, dat zeker. Ik, omdat ik natuurlijk op mijn zesde mijn moeder verloren heb, wel denk ik op die thema is ook wel een… Er is wel een beetje een gat geslagen. Dus dat, dat zou ik echt misschien die bescher… zijn.
Ja, mooi. Als je terug kon gaan naar jouw 20-jarige zelf, wat voor advies zou je dan je jongere zelf geven?
20. Al drie jaar ingeschreven bij de KvK. Advies… Ja, ja, ik, ik merk dat dat, dat er een beetje weerstand zit op deze vraag. Omdat ik echt voel… Dit is niet soort mooi praatje, dat, ja, alle, ook alle fouten die ik heb gemaakt, of "fout" tussen aanhalingstekens, maar alle dingen waar ik op mijn bek ben gegaan, zo, zo bij het pad horen, zo nodig zijn, hè. Je kan niet de dingen gladstrijken en dan dezelfde persoon zijn enzo. Dus…
Maar heb je toch al antwoord gegeven.
Ja.
Het perfecte antwoord.
Oké, ja, ja, tuurlijk zijn heel veel dingen die ik achteraf anders had gedaan. Maar ik had wel toen tegen haar kunnen zeggen: "Je moet dit niet zo gaan doen", maar dat, dat werkt eigenlijk…
Nee, nee, maar daarom ben ik blij dat ik die vraag aan jou stel.
Oké.
Juist mooi, juist.
Wat vind, wat zijn dingen wie jij toen je jonger was belangrijk vond, maar nu niet meer?
Oh, mooi.
Waar je dus misschien anders over denkt.
Jonger was belangrijk vond… Ik denk dat het, dat het bijna meer omgekeerd is. Dat er, dat er denk ik dingen zijn, meer dingen zijn die ik nu belangrijk vind die ik vroeger minder belangrijk vond. Maar wat vond ik vroeger belangrijk? Hm. Nou, ik, ik had, ik heb wel in die tijd waar we het eerder over hadden, dus in mijn blogtijd, dus zo tussen 15 en 22 ofzo… Mijn vader zou zeggen van: ik had wel echt een, een manische kant. Ik vond het heel… Ja, ik nam het zeg maar heel serieus, om… Ik heb jarenlang echt twee blogposts per dag gemaakt, en ik heb één, twee jaar lang vier blogpost per dag gemaakt.
Dus als je het hebt over belangrijk vinden, ja, dat, dat maakte echt niet uit of, of het kerst was of oud en nieuw of, of… Daar was ik echt behoorlijk manisch in. Als je het hebt over belangrijk, dan vond ik het wel echt heel belangrijk dat ik deed wat ik vond dat ik moest doen. En nu ben ik echt veel losser daarin. En, ja, als nu natuurlijk, hè, als ondernemer en je hebt gewoon verantwoordelijkheden, je kan niet altijd denken van: oh, ik heb even geen zin, of het komt even niet uit.
Maar ik ben wel… Ja, vroeger stond echt niet in mijn woordenboek van: als vandaag niet lukt, dan doe ik het morgen wel. Nee, als vandaag niet lukt, dan ga ik gewoon niet slapen en dan lukt het alsnog vandaag. Dat was echt wie ik vroeger was, en dat is echt niet meer zo. Nu ben ik echt van: ja, als het vandaag niet lukt, nou, dan morgen. Klaar.
Wat een pakkend voorbeeld.
Weet je wat ik dan wel grappig vind, en het komt van alles helemaal op als ik dat hoor, dat… Ik ga eigenlijk heel aan op manisch, en dat, ergens vind ik dat mensen te weinig obsessief zijn.
Ja. Ja, snap ik.
En, en ik vind obsessief is niet verkeerd, zolang je dus trouw blijft en consistent blijft aan je hart. Mensen die dus totaal opgaan in een schilderij, hun muziekwerk, sporters wie Olympische Spelen doen, ondernemers, mensen wie, wie urenlang en urenlang in een eentje een instrument proberen te spelen en daardoor echt geniale stukken kunnen creëren op een zolderkamertje. Op die manier is er, zolang ze dat zelf doen, is er niks aan de hand. Moment dat een buitenwereld bij komt, opeens botst het, en dan zijn ze obsessief. Maar het enige wat ze volgen is een vorm.
En wat jij, hè… We hadden het net over dat ik met CrossFit iets verkeerd had aangeleerd, dat ik het moet afleren. Veel mensen, en ook vooral heel veel ondernemers, vinden dat stukje juist, dat manische, ik noem het gewoon, ja, gewoon heel gepassioneerd, obsessief, maar dat hoeft niet al te destructief te zijn, vinden dat juist heel lastig. Die gebruiken juist te snel excuses, en die komen nooit überhaupt tot één blog per dag, en die gaan, zijn al naar een maand of naar twee, je wel. Heel veel ondernemers struggelen daarmee.
En ik ergens denk ik dat een eigenschap is, zolang het niet kost van jezelf, hè. Dus dat, dat, dat te zeggende natuurlijk, maar je kunt daarin dus het beheersen, en dan het niet doen, en, en aanzetten als het nodig, hè, is. Dan aanleren als je het niet beheerst.
Maar om het dan even te hebben over waarheid, ja, voor mij zijn dat niet echt ondernemers. Ik denk echte onderne…, hè, als je het even hebt als over een Elon Musk of weet ik veel wat, ja, die, die hebben dat echt niet.
Ik denk Elon Musk die slaapt drie nachten in de hotel, weet je, dat in zijn fabriek, en die zorgt dat projecten afkomen, en die staat be…
Bedoel ik, dat bedoel ik. Nee, maar ja, maar die hebben juist niet… Jij, dat bedoel ik te zeggen, jij zei: heel veel ondernemers die missen dat.
Ja.
En dus ik bedoelde te zeggen: volgens mij, als je dat niet hebt, dus als je, als je eigenlijk niet, ja, intrinsiek aangezet wordt of gemotiveerd bent om te doen wat je moet doen… Ja, ik weet niet of je dan wel… Voor mij is het niet zo: als je een KvK-inschrijving hebt en, en weet hoe je technisch facturen moet uitsturen en ervoor gekozen hebt om, om zzp'er te zijn, dat je dan ook ondernemer bent. Ik denk, als ondernemer, ja, moet je op bepaalde manier missiegedreven zijn, of inderdaad, van mijn part, geldgedreven. Of je moet een, een… Ja, je moet vuur hebben, je moet een, een idee hebben, je moet visie hebben, je moet… En, en dan loop je, dan ren je, dan heb je dat obsessieve.
En ik zou dan willen zeggen: inderdaad, wat jij omschrijft, ben ik het mee eens, er moet iets obsessief in zitten. Alleen, ja, op het moment dat het doorslaat en een bepaalde druk creëert, hè… Er is natuurlijk een heel groot verschil tussen vanuit flow maar blijven creëren en ergens helemaal in opgaan, of echt gestrest en met druk, want het moet, het moet, hè. D…, dus, dus obsessie kan denk ik wel degelijk in die zin negatief zijn.
“Er is natuurlijk een heel groot verschil tussen vanuit flow maar blijven creëren en ergens helemaal in opgaan, of echt gestrest en met druk, want het moet, het moet, hè.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (2:34:43)
Zeker.
Maar ja, ik, ik wil eigenlijk gewoon, om heel eerlijk te zijn, hè… Jij, jij coach natuurlijk veel moeders, en misschien ben ik nu aan het vloeken in de kerk, maar ik heb heel veel vrouwen ook zelfstandig zien worden, want kregen ze kinderen en dan dachten ze: "Ja, maar dan is mijn kind ziek, en dan wil ik niet, ja, ruzie met mijn baas krijgen omdat ik eigenlijk thuis moet blijven." In die spagaat. "Dus dan word ik maar zelfstandig." Dus ja, voor mij is dat geen ondernemerschap.
Ik zou bijna tegen die mensen willen zeggen: ja, of inderdaad, neem gewoon een flexibele baan, of inderdaad word va…, regel het zo in dat je alleen onder schooltijd of zo hoeft te werken ofzo. Maar ga niet proberen daarin dan ondernemer te zijn, want je doet jezelf volgens mij alleen maar geweld aan. Het is niet dat ik er een oordeel op heb.
Nee.
Als het e…
Nee.
En als je het wel echt bent, dan gaat het op een bepaalde manier vanzelf.
Dat denk ik eens. En je kiest voor een nog moeilijker pad, omdat je die niet vanuit een missiegedragen of een passiegedragen manier probeert te ondernemen. Dat maakt het natuurlijk al veel lastiger.
Dus nee, maar veel van die, van die vrouwen, tenminste die ik ben tegengekomen, hebben wel degelijk ook op de inhoud van h…, hun vak en hun expertise een passie en een missie en een visie.
Zeker.
Ja. Alleen, ja, ik zeg wel eens van: dan… Je kan ook een stichting beginnen. Als je ondernemer wil zijn, dan hoort daar bijvoorbeeld ook een zakelijkheid bij. En dat is iets wat, ja, ook mannen, maar ook veel vrouwen, en ik denk over het algemeen meer vrouwen dan mannen, niet altijd leuk vinden. En dan denk ik van: ja, moet je dat wel willen?
Mooi. Ik vind leuk dat je zo aangaat hiervan.
Ja.
Ja, vind ik echt leuk. We zijn namelijk al even onderweg, en in één keer komt er die, die, die vurige kant waarbij je zegt: ik hou van ondernemen. En, en dat is ook wat, dat ik, hè… Ik heb ook een, ik kan heel rustig zijn en heel, weet je wel, bedachtzaam. Maar die, die sporterkant van mij, maar ook de vol, vol gaan voor Breaking the fucking cycle en mensen, weet je wel, van: come on. Aan jezelf werken is iets voor nodig, maar succes WK is ook iets voor nodig. En die eigenschappen vind ik altijd heel erg interessant, zeker ook als ze het niet hebben. En, en of je dat er altijd uit kan halen is dan de vraag. En het helpt dus om het wel te hebben, in mijn optiek.
Wat is de Tao, en waarom kun je er eigenlijk niet over praten? Suzanne over mind en no mind, echt onthechten en wat liefde voor haar betekent.
▶ 2:37:01
Bekijk dit hoofdstukStart de aflevering op YouTube bij 2:37:01
Toen ik je vroeg voor deze podcast, zei je: ik ben heel veel met de Tao bezig. En we hebben een paar keer al genoemd over de podcast, dus ik, ik wil dat nog heel graag benoemen. De tijd vliegt bij, en volgens mij kan ik nog wel de hele dag je zitten samen met jou in je hele welkome huisje. Laten we het hebben over de Tao. Als ik het zo over het ondernemen hoor, denk ik: als ik niet stop, dan kunnen we hier nog een uur over […]. Zelfde met ouderschap. Maar ik wil heel graag nog meerdere dingen bespreken, en Tao is iets wat, wat bij jou speelt, waarbij je een hele grote transformatie is gekomen.
Ja.
Nu vroeg ik me af of taoïsme en Tao hetzelfde is. De Tao en taoïsme.
Hm. Nee, maar dit zijn al best wel heel erg theoretische vraag, zou ik willen zeggen. Waarbij ik dan meteen denk: oké, ga nou hier in de zaal. Want je moet je voorstellen dat ik heb wel in een leertraject gezeten bij hem…
Hm, hm.
Maar dat was echt een transformatieproces. Dus ik weet zeg maar de theorie van taoïsme enzo… Ik weet wel heel veel als in geïntegreerd. Dus ik heb geïntegreerd heel veel geleerd, maar dat is iets anders dan… Wij filosoferen daar niet over. Dus wij, wij zijn niet bezig z…, om de, de, ja, de, de theorie van het taoïsme te bespreken.
Maar als ik vanuit wat ik weet nu antwoord zou moeten geven, dus met een kleine disclaimer, dan is taoïsme inderdaad een soort stroming. En, ja, Pranay zegt: ik heb de Tao gevonden. En er zijn gewoon heel veel mensen in deze wereld die zich verdiepen in het taoïsme, die filosoferen over het taoïsme, maar die niet verdiepen in de Tao. En dat is wel degelijk een groot verschil.
Ja, ja, ja. Ik ben dus echt een leek. Dus, dus daarom, één van de dingen toen je er zei van: dat is iets wat, wat er speelt. Ik doe deze podcast ook om te leren. Dus, dus ergens denk ik: zou je dan aan mij, of zover je kunt, of aan de leken van de mensen die hier, de beginner en zij niet weten wat dat inhoudt, een beetje kunnen uitleggen van: wat is dan de Tao?
Want, want ik heb wel eens, ik heb veel boeken of seminars van Wayne Dyer gehoord, wie over taoïsme, de stroming taoïsme, en die heel veel over spreuken. En die zijn ook… Die is, die is naar monneke, en die is daarover wekenlang over een, een, een, een, de, de Tao gaan nadenken. En, en daar is er heel veel boeken en zo. Tao nadenken, dan werkt niet, of nee, in ieder geval doorvoelen. Ik, nogmaals, hè, ik vind het heerlijk, je komt al helemaal… Maar in ieder geval, dat was mijn kennis van… Dat is mijn enige kennis, via Wayne Dyer, en voor de rest ben ik er weinig mee, a…, in aanraking gekomen. Ik ben wel geïnteresseerd op alle vormen van dit soort thema's, dus ik ben er gewoon leergierig.
Ja. Het probleem…
Ja, jij…
Ik, ik haakte net even aan om dat nadenken.
Precies.
Omdat het ding is dat als we gaan praten over Tao met iemand die niet in de Tao zit, wat zeg maar 9 maar % van de mensen zijn, dan ga je dus de Tao benaderen vanuit de mind. Want iedereen behalve een verlichte, of iemand die inderdaad echt los is, zoals Pranay is dan los… Daar kan ik ook weer heel, hele spreekbeurt over houden, niet iedereen weet wat los dan is.
Ja.
Die zit in de mind. En vanuit de mind over de Tao praat… Ja, dat is leuk, maar dat is de Tao niet. Les één van de Tao Te Ching, wat zeg maar onze Bijbel is als wij werken en verdiepen in de Tao, is: de Tao die je kunt benoemen is niet de Tao.
Hm. Dus dat is ook… Zei je ook in je podcast.
Ja. Dus dat is ook het verschil tussen taoïsme en de Tao. Ja, je kan natuurlijk, kan je heel veel praten over het taoïsme. Je kan ook wel praten over de Tao, maar dan moet je wel les één in gedachten houden, of, ja, wel in de context van les… Woorden doen het ook altijd tekort.
En ja…
Nou ja, niet alleen doen het tekort, maar je, je kan het gewoon niet benoemen. Dus, ja, over die mind nog even, en over dat nadenken over de Tao: iets wat ik ook heb geleerd, en ook echt niet alleen heb geleerd rationeel, maar heb ervaren… Er is een enorme kloof, en ik kan echt vanuit eigen ervaring zeggen, ja, het is moeilijk je iets bij voor te stellen als je dat niet zo hebt ondervonden als ik dat inmiddels heb ondervonden, en nog, ja, veel sterker ga ondervinden in de komende jaren, denk ik, tussen een mind en een no mind.
Dus de Tao is iets wat je kunt beoefenen, waarin je je kunt verdiepen vanuit no mind, vanuit niet denken. En wat is dat dan? Dat kun je eigenlijk alleen ondervinden door te beoefenen. En vanuit de beoefening en je beoefening verdiepen, kun je dieper in de Tao komen. En, ja, met de woorden eigenlijk niet. Behalve als je het dus combineert met een beoefening, dan kun je wel weer woorden gebruiken om, om uiteen te zetten en uit te werken. Dus dat is bijvoorbeeld wel wat Pranay al 30 jaar doet met de Tao Te Ching. Je leest
nog steeds… De Tao Te Ching zijn natuurlijk ook woorden, maar wel woorden die, die uitdiept en uitwerkt vanuit de beoefening. Nou, en omdat veel mensen niet precies weten hoe werkt zo'n beoefening, en hoe doe je dat uitdiepen en dat uitwerken, hebben wij een groep en helpen we mensen daarmee, in dat hele proces van die beoefening en dat uitdiepen. Dat noemen we ook wel je persoonlijke macht vergroten, hè, losser raken. En, nou ja, dat is waar wij onze klanten mee helpen bijvoorbeeld, en ook wat we met onze podcast doen.
Mooi. Het is onthechten van de mind, maar onthechten ook van, van vele delen wie je denkt te zijn.
Ja.
En, en daarin, ja, ik had het net over ouderschap is loslaten. Eigenlijk is de Tao ook zoveel meer loslaten van wie je denkt te zijn, en nog meer daarin duiken door het helemaal te integreren. Want zonder te integreren, zonder de Tao dus te doorleven, dat is heel lastig. Dus ik denk dat het juist een hele mooie teaching is, als ik het zo hoor. Omdat, om het te beter te beheersen, mag je dus het onthechten, mag je dus loslaten, maar moet je het echt doorleven, doorvoelen en daarin zitten, tot een bepaalde hoogte.
Loslaten, wat er weer zo, ja, zo verneukeratief aan loslaten is, dat veel mensen proberen rationeel los te laten, net zoals relativeren, ja. Dus wij praten ook veel over de taoïstische kunst van het relativeren, wat iets heel anders is dan relativeren zoals de mensen relativeren kennen. En daarom zeg ik er ook bij: er is een enorme kloof tussen een mind en een no mind.
En als je vanuit no mind gaat praten met, in je achterhoofd, dat je de Tao dus niet kunt benoemen, dan kun je best wel over veel dingen hebben. Maar als je dat vanuit mind gaat doen, en je gaat dan over relativeren praten, of je gaat dan over loslaten praten, dan heb je het over iets totaal anders dan waar de Tao over gaat. Dus als jij het hebt over onthechten, ja, heel veel mensen hebben wel een beeld bij onthechten, maar zijn in werkelijkheid bijvoorbeeld aan het onderdrukken, hè.
“Dus als jij het hebt over onthechten, ja, heel veel mensen hebben wel een beeld bij onthechten, maar zijn in werkelijkheid bijvoorbeeld aan het onderdrukken, hè.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (2:45:30)
Dat zie je ook in de kerk natuurlijk terug, en op heel veel plekken die z… herhalen, die zo goed weer letterlijk wat… Heel veel mensen die zijn niet aan het zijn onen…
Ja.
Ho […].
Ja, zeker, ja, klopt. Ja, dus wezenlijk onthechten is niet alleen aannemen dat je niet je persoon bent, waar we deze podcast mee begonnen, en toen stipte ik dat heel kort aan. Maar is dat echt in de diepte ervaren, en dan raak je los. En heel veel mensen zeggen: "Nee, tuurlijk. Nee, ik ben niet mijn persoon. Ik ben niet mijn ego. Nee, natuurlijk, ik ben niet mijn mind." Maar dat is iets heel anders dan, dan dat echt ervaren. En dat is wat ik met Pranay doe. Dat noemen wij ook wel echt wezenlijke transformatie, daadwerkelijke bewustzijnsverruiming. Ja, dat is los raken, en dat is onthechten.
Prachtig. Ik denk dat er daarom ook een groot verschil zitten tussen als mensen aan zichzelf werken, en wie dan heel lang aan zichzelf kunnen werken, maar nog altijd bepaalde delen met zich meenemen, omdat de diepgaande transformatie nooit is gebeurd. En het klinkt dat, dat alsof je niet aan de oppervlakte kan blijven, en dat je dus soms zelfs tegen je aardse natuur, alle conditioneringen ingaat, wat we meekrijgen vanuit de maatschappij, je familiesysteem. We hadden het net over, hè, innerlijk kindwerk, al die dingen.
Om dan terug te komen bij iets wat dan, hè, dan in dit geval de versie van jou is, maar de echte versie van jou. Maar dat is zo ingewikkeld om te vertalen, en omdat je het niet kent, ja, dan… En je kunt het dan niet invullen met je mind. Is het al iets heel… Ja, wat is het dan? En, en waardoor ieder zijn pad, wie dit volgt, dus daarin ook dus totaal anders is. Dat iedereen zo zijn eigen interne strijd heeft met het vasthouden van iets.
Of je benoemt net het ego, andere dingen, opvoedingen, hè. Ik zeg ook altijd: mensen maken… Daar begon ik mijn workshop ook mee. Alle beslissingen vanuit een zelfbeeld. Een identiteit is alles, en we hangen zoveel vast aan onze eigen identiteit. En taoïsme zegt: maar wat is dat? En laat dat ook los, en ga nog dieper zakken in, in de mind, en laat dat identiteit ook los.
Maar ja, alleen, dat kan je zeggen, maar dat kunnen, dat kunnen mensen helemaal niet. Dat, dat, het is niet zo van: oké, nou, dan ga ik dat doen. Zo werkt het niet, hè. Daar is iets voor nodig, daar is dus die wezenlijke transformatie voor nodig. En dat zie ik, dat onderschatten heel veel mensen. Dus ik zie dat tegenwoordig, over transformatie, over spiritualiteit, over… De meeste mensen die dit beweren, zijn niet bezig met transformatie.
Precies. Die mensen denken, omdat ze… "We hebben de mind getransformeerd", maar die vallen uiteindelijk… Een jaar later komen ze er op hetzelfde punt uit, omdat de mind no PR heel veel…
Ja, ja, eens.
Ja, ja, ingewikkelde materie, maar ook fucking interessant, omdat je mag blijven groeien, en dat, dat je…
De hond zit, zit hier te snurken.
Zo interessant zijn we dus helemaal niet.
Niet. Denkt: jongens, blij hier, maar l…
Ja, maar ik snap het. Ja, ik… Misschien dat mensen die nu volgen ook denken: taoïsme, ik ga ook slapen, als die hond. Ja, je kunt alle kanten mee op af, het hoor.
Nou ja, de Tao is ook wel de universiteit van het leven. En als ik, ja, even inderdaad dan weer Pranay citeer, en ik heb dat zelf ook ondervonden: als, als je de Tao leert, wordt wat dan ook je nog meer wilt leren in het leven, of dat nou gitaarspelen is, of hardlopen, of relateren, of leidinggeven ofzo, alles wordt makkelijker.
Hm.
Het is wat dat betreft, denk ik echt, ja: de mensen zijn gek dat ze alles willen leren behalve dit. Wat ik heb geleerd, want het is gewoon zo briljant en zo oneindig interessant, en zo lucratief, en zo effectief, en zo alles.
“Het is wat dat betreft, denk ik echt, ja: de mensen zijn gek dat ze alles willen leren behalve dit.”
Suzanne▶ Luister naar dit moment (2:50:04)
Ja, wauw. Ik, ik, alleen al hoe je ermee over praat, interesseert me dit onderwerp nog meer. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat je, als je het ziet van: hey, als je zo leeft, dan is het een hele andere manier van leven, en daarom is het zo aantrekkelijk om hem ook zo te leven.
Maar je benoemde ook van, hè, de botsing tussen de taoïsme, de wereld, en, en hetgene wat nu heel groot onderdeel van je leven is, en hoe anders anderen ermee omgaan. Hoe groot het contrast ook is, wat in de maatschappij eigenlijk… Dat is e veral, zeg: zo moet je leven, dit werkt ontzettend goed voor je. Je raakt echt richting die transformatie. En daarin dus dat weten, de deur opendoen en dan naar buiten gaan, en dan al die mensen zien wie daarin dus anders zitten. En hoe groot dat het paradox tussen die twee ook is, of het contrast tussen die twee ook is.
Ja. En tegelijkertijd de… Wat ik doe is, het is niet zweven. Dus het is heel realistisch, en, en onderdeel van de realiteit is de wereld. En is, zoals Pranay zegt: de mensen zijn tegen God, de mensen zijn tegen de Tao. De Tao is zoutel, is in eerste instantie helemaal niet aantrekkelijk. Ja, daar kan ik ook weer hele spreekbeurt over houden. Maar dat is ook gewoon onderdeel van de realiteit. Dus het is juist heel erg zaak om niet tegen de wereld te gaan vechten ofzo, want dat maakt je helemaal niet spiritueler. Je moet juist het aards omarmen, hè. Er zijn vijf elementen, en, ja, aarde is er daar één van, dus die hoort er ook gewoon bij.
Dat is wat je natuurlijk heel veel ziet, dat heel veel mensen die spiritueel bezig zijn, whatever that might be, ja, op het aarde-element gewoon hun leven niet op orde krijgen. Terwijl, ja, aarde er ook gewoon bij hoort. Dus spiritualiteit is voor mij juist super realistisch, veel realistischer dan leven in the mind, hè. En, ja, wat ik dus ook echt doe met, met Pranay, is de Tao integreren in mijn leven. Alleen, ja, terwijl we dat doen, leer ik mezelf steeds beter kennen, en leer ik wat dan, hoe dan mijn leven moet zijn, op zo'n manier dat ik het beste tot mijn recht kom en het meest in het reine ben.
Geeft je rust en tegelijkertijd vrijheid.
Ja, ja. Rust weet ik niet. Rust is niet het, het, het criterium of het doel ofzo, maar wel veel diepere lagen, zoals wij het noemen, van geluk en vervulling en succes.
Dichterbij essentie.
Ja, dat… Om eerlijk te zijn, als jij dat zo zegt, dan weet kl…, weet ik niet zo wat dat betekent ofzo. Maar, ja, voor mij is het dat… Voor mij zijn het gewoon diepere lagen van, van geluk, die voorbij het emotionele geluk gaan, die, die je alleen kunt ervaren als je bewustzijn verruimt.
Ik had nog een vraag over waarom het je zo aansprak, maar eigenlijk heb je al zoveel gezegd waar ik begrijp waarom het zo aanspreekt.
Marko, ja, ik weet niet hoeveel tijd we nog hebben op de camera. Wil je checken?
Ja man, door de podcast. Interessant. PR… Ik ben gelijk dingen aan het opzoeken.
Ja, want hij zit ook helemaal in de spiritualiteit.
Leuk.
Nee, ik wi… De religieuze dogma.
Hoe lang hebben we nog?
Dat ik in insecten zat. Maar je hebt genoeg. Ik, ik, ja, weet je.
Oké. Nee, omdat je zei met die vorige camera.
Dus ik zat nog 10 en tot 4:30. Dus als we zeg maar in vijf minuutjes kunnen afronden, lukt dat.
10 minuten.
10 minuten.
Ja, ik moet wel zeg maar echt kwart voor vijf weg, en ik wil jullie niet hier wegjagen, want moet ook opruimen, snap…
Nee, dat snap ik, dat snap ik. Ja, goed dat je dat zegt. Dus moet je gewoon over een jaar nog een keer terugkomen, doen we deel twee. Ik heb je nu bijna drie uur mogen interviewen. Welk persoon in Nederland vind jij dat ik zou mogen interviewen, n…, dat je mij nu afgelopen 3 uur… Wat, welke persoon denk je van: hè, die zou je ook in de podcast…
Ja, ik zeg natuurlijk Pranay.
Tuurlijk.
Ja, ik kan nou geen ander antwoord geven.
Nee, snap ik. Jouw teacher, jou…
Ja, ja, dat is toch wel mijn, mijn grootste inspiratiebron.
Ja, ja, kan ik me voorstellen. En hoeveel wijsheid daar ook weer vandaan komt over dit onderwerp, helemaal als je al zo lang in die materie zit over Tao. Ja, kun je dat zo vol […].
Maar het leukste is er nog… Kijk, nu zitten… Hij zit nog meer in de spirituele wereld, ik zit meer in de bubbel waar jij ook in zit, van de business coaches en de, de online ondernemers enzo. Maar ik hoop vooral ook heel erg, niet dat ik… Hij mag gewoon ook zijn eigen podium krijgen, daar gaat het niet om. Maar dat wij, ja, ook echt met zijn tweeën ons verhaal kunnen vertellen, hè. Dus nu benader jij mij nog, omdat jij mij kent, hè, en dat is helemaal goed.
Maar wat ik zo krachtig vind aan ons, is dat hij een bepaalde verdieping kan bieden die ik gewoon nu nog niet kan bieden. Maar ik kan weer een vertaalslag bieden die hij weer niet kan bieden, omdat hij op een bepaalde manier al 30 jaar als een soort moderne monnik leeft en dus niet meer denkt zoals de mensen denken. Wat ik wel doe. En dat is ook de kracht van ons als duo, en ook van de podcast. Ik hoor heel vaak dat mensen zeggen: "Ja, en dan stel jij echt precies de vraag die ik dan ook zou hebben." Terwijl Pranay, die, die komt helemaal niet op zo'n vraag die ik stel, want die denkt zo helemaal niet.
D… Mooi. Dus eigenlijk ben jij de brug daartussenin, tussen de, tussen ons en, en hem. En dan zit je daarin. Dat is een wekker. Dus ergens zit je daar als brug tussenin, en, en, ja, dat is perfect voor de luisteraar om daarin dus, dat jij ook in jouw zoektocht ook…
Maar het is wel de bedoeling ook dat ik, hoe verder ik erin kom, dat ik… Nu is hij nog wat meer de meester en ben ik nog meer de soort van zijn demomodel, noem ik wel eens. Maar hoe meer ik leer en hoe verder ik kom, hoe meer natuurlijk de bedoeling is dat ik ook de leraar ben. En dat gebeurt al steeds meer bij onze klanten, en dat, ja, dat, dat groeit alleen maar.
Mooi.
Ik heb als afsluiten nog een tweeledige vraag voor jou. Wat betekent liefde voor jou?
Ja, tegenwoordig zeg ik: God. Daar moest ik… En, en niet God als in, ik ben niet per se christelijk ofzo, maar de Tao. Je kan het ook de Tao noemen, of de Ene, of wat dan ook. Maar, hè, jij, jij had het net, of, ja, ergens halverwege denk ik dit gesprek, liet ik jou praten over de liefde voor je kind. Dat het weer een heel andere vorm van liefde is. En dan denk ik meteen: ja, maar er is ook een liefde voor God, en dat is, dat, ja, dat, dat overtreft eigenlijk alles in het wereldse. Zonder de, de, de liefde voor je kind teniet te doen ofzo, of te bagatelliseren, helemaal niet.
Maar, ja, dat is echt wat ik, ja, gevonden heb in de Tao. Iets wat alles in de wereld overstijgt, zonder dat ik dus me opeens los wil maken of wil, wil, ja, wil zetten tegen de wereld. Want waar we het net al over hadden: de wereld is gewoon ook, zeg maar, door God geschapen en hoort er gewoon bij. En dus die wil ik helemaal niet… Daar ben ik niet negatief over. Sterker nog, daar ben ik juist veel positiever over geworden.
Hm.
Daar vertel ik ook over, ja, tijdens mijn Live Talk. Maar ja, dan moet je maar gewoon komen.
Je bent… november.
Ja, je hebt opgelet.
Ja, ja, ja, ja, ja. Dat zei ik in de podcast was, vind ik trouwens ook goed, die ga ik ook zeker van je gebruiken: je bent een […] als je niet komt.
Hoe zorg je ervoor dat je die liefde in jouw onderneming en je missie blijft stoppen? En waarom die tweeledige vraag: omdat mijn podcast natuurlijk Hart & Zakelijk is. En ik zie hart, liefde, je, je geen concessies doen aan je hart, en dat combineren met je onderneming en missie heel belangrijk. Dus hoe zorg jij, jij ervoor dat je die liefde wie je net heel prachtig omschreef, dat je dat in je missie en je onderneming blijft stoppen, als laat…
Nou ja, dat, dat is, dat is niet gescheiden voor mij. Ik verdiep me in de Tao. Dat is voor mij eigenlijk liefde. Dat is voor mij liefde voor mezelf, dat is voor mij liefde voor mijn kind, liefde voor mijn partner, voor, voor de wereld, voor onze klanten, voor… En dat, ja, dat vertaalt zich door. Dus dan kom ik weer bij: je kunt alleen de vrede brengen als je de vrede bent, hè.
Dus ik verdiep mezelf om het door te kunnen geven, om het uit te kunnen stralen. Dat heeft mij ook weer heel erg omver geblazen na mijn Live Talk zaterdag, dat ik gewoon merkte van: ik vertel daar gewoon dus heel plain mijn verhaal, en ik ben daar gewoon mezelf. En, ja, ik doe er niks op, ik doe er niks aan af, en dan inspireert dat mensen. En dat is het. Dus het is niet van: oh, ik, ik, ja, ik stop iets ergens in. Nee, is gewoon een zijn, wezen.
Ja. En door gewoon jezelf te zijn, zoals ik al eerder zei, je bent je onderneming. Dus dan, als logisch gevolg, wordt daarin alle stappen gemaakt wie daarbij passen.
Hm, hm.
En dat gaat zonder de mind.
Ja, maar gewoon door te zijn. Nou ja, ik ben niet verlicht, zit gewoon mind bij hoor.
Nee, nee, maar de combinatie dan. Mooi dat je dat zegt. Mag jou bedanken.
Ja.
Jij bedankt voor jou openheid, voor het fantastische gesprek. En zeker ga ik waarschijnlijk met seizoen 2 ofzo op het aanbod in, of anders seizoen 3, waarbij we dit gesprek verder kunnen doen. Want, ja, volgens mij kan… We kunnen we dan, als je dan nog meer gegroeid bent, nog zoveel meer kanten op.
Zeker.
Wat vond je ervan?
Ja, ik vond het heel leuk. Ik vond je heel goede vraag stellen, mooie vraag stellen, heel open en heel oprecht. En, ja, ik vond het prettig dat we zo de tijd en ruimte hadden. En vliegt voorbij, hè, die 3 uur.
Ja, vliegt echt voorbij.
Ja, ja.
Dankjewel in ieder geval.
Dankjewel.
En iedereen dankjewel voor het kijken.
Haar camera stond geblurd omdat haar kantoor rommelig was. Over zichtbaar worden als ondernemende moeder: eerst maken, later schrappen, en echt durven zijn.
Ze had precies het leven dat ze wilde, en voelde zich schuldig dat ze er niet van genoot. Een ademoefening om uit te stappen en te voelen: you did it.
Ze kookte een week vooruit en analyseerde alles. Toch wist ze het al in het eerste gesprek. Over controle, intuïtie en de tijd tussen voelen en doen.
Jarenlang was ze de bulldozer die alles oplost. Tot ze zei: ik wil niet meer sterk zijn. Over vechten, zachtheid en het stadion uitlopen.
Een boswandeling, drie nieuwe ideeën, en toch voelde ze dat ze niks bereikt had. Over presteren om liefde te verdienen, en het meisje dat dat leerde.
Ze hoorde haar broer al in haar hoofd voordat ze iets had gepost. Waarom kritiek projectie is, en waarom het van je beste vriendin dubbel pijn doet.
Haar moeder appte de hele dag over haar zus. Over de dochter die iedereen draagt, de last die niet van jou is, en wat je ziet als je groeit.
Een vrouw van tachtig meldde zich bij me: ze wilde ermee aan de slag. Waarom tijd je wond niet heelt, en wat er wel voor zorgt dat het heelt.
Ik schilderde twee dagen mijn huis en werd er blij van. Waarom zorgen voor je gezin je soms leegtrekt, en wat je moeheid je echt vertelt.
SaarJonathans assistent. Ik denk met je mee; Jonathan leest zelf mee.