Ik ga je eerst iets knulligs vertellen. Over mezelf.
Ik train voor een wedstrijd. En ik wilde een loopband in huis. Dus bedacht ik: ik vraag gewoon of een bedrijf mijn sponsor wil worden. Ik ben ondernemer, ik heb een podcast, waarom niet?
Weet je wat ik deed? Niks. Twee, drie dagen lang. Ik stelde het uit.
Niet omdat ik geen tijd had. Omdat ik het spannend vond. Omdat ik het knullig vond. Omdat er een stemmetje was dat zei: wat moet je nou zeggen? Straks vinden ze het maar raar. Afwijzing. Afkeuring.
Ik vertelde het aan een klant, op de dag dat ik dat berichtje eindelijk ging sturen. Dit zei ik letterlijk:
“Ik ga vandaag ook weer een berichtje sturen. Wat ik ook spannend vind, is ook angst. Het is heel knullig wat ik ga doen. Want ik wil een loopband. Dat ik ga trainen voor een wedstrijd. En ik stuur gewoon of die sponsor willen worden van mijn [loopband]. Vind ik nog steeds spannend. Angst is er absoluut aanwezig. Ik vind het knullig. Wat moet ik zeggen? Dan stel ik er twee, drie dagen uit. Dan denk ik, ja, dat moet ik ook gewoon doen. Waarom ook niet? Want heb ik wat te verliezen? Angst is er wel. Misschien vinden ze maar wat. Afkeuring, afwijzing. Dan stuur ik meteen naar vijf bedrijven die loopbanden hebben.”
Vijf bedrijven. Als ik dan toch over die drempel ga, dan maar meteen goed.
Ik vertel je dit niet omdat een loopband zo belangrijk is. Ik vertel het je omdat het zo klein is. Ik coach vrouwen al jaren in het maken van spannende keuzes. Ik heb in mijn leven veel grotere sprongen gemaakt dan een mailtje naar een sportwinkel. En toch. Ook bij zoiets knulligs zat de angst gewoon in de kamer. Hij ging niet weg omdat ik weet hoe het werkt.
Daar gaat deze blog over.
De klant aan wie ik dat vertelde, noem ik Lotte. Eind dertig, moeder van twee jonge kinderen. Ze had net haar vaste baan opgezegd, in het werk dat ze al jaren doet en waar ze leeg van raakte. Het gezin ging verhuizen. Ze wilde op termijn iets voor zichzelf beginnen, maar wat precies, dat wist ze nog niet.
We hadden het die sessie gehad over kiezen voor angst of kiezen voor liefde. En ze zei iets wat ik zo vaak hoor:
“Ja, maar ja, die angst die blijft er wel. Die ben ik niet kwijt, als ik zeg ik kies voor liefde.”
Misschien ken je dat gevoel. Alsof je iets fout doet. Alsof de angst het bewijs is dat je nog niet goed genoeg hebt gekozen. Alsof er ergens een knop is die jij nog niet hebt gevonden, en als je die eenmaal vindt, dan wordt het stil in je buik.
Ik zei:
“Ja, dat is de grootste misvatting. Dat is de grootste misvatting. Mensen denken dat de angst er niet moet [zijn]. Of dat de angst met de juiste keuze er dan niet moet zijn. Of er hoort geen angst te zijn.”
De grootste misvatting.
Misschien geloof jij hem ook. Dat als je echt de goede keuze maakt, je het rustig zal voelen. Dat de twijfel weg zal zijn. Dat als je nog bang bent, het blijkbaar nog niet de juiste stap is. En dus wacht je. Op het moment dat het niet meer eng voelt. Op een teken. Op een zekerheid die nooit komt.
Want angst gaat niet weg. Ik zei het haar letterlijk: “Angst gaat niet weg. Nee. Was het maar zo.”
Wat er wel verandert, is iets anders. Niet de angst wordt kleiner. Jij wordt groter. Ik legde het zo uit:
“Maar ik kan je zeggen, jij wordt sterker, waardoor de angst kleiner voelt als je voor liefde kiest. Als je het andersom doet, werkt het de andere kant op. Dan wordt angst groter, leidender, bepalender, en je zelfvertrouwen, liefde voor jezelf, positieve energie, wordt dan minder. Dus in plaats van veerkrachtiger voel je je onzeker, twijfelachtiger, onrustiger, energielozer. En dan voel je je steeds minder dat je van jezelf houdt of dat je dingen kan. In beide gevallen is er altijd angst aan. Maar de uitkomst [het verschil] is gigantisch groot.”
In beide gevallen is er angst.
Lees dat nog eens. Want hier zit de bevrijding. Als je kiest voor wat je kent, omdat het nieuwe eng is, ben je ook bang. Bang dat je blijft hangen. Bang dat je over tien jaar nog steeds hetzelfde voelt. Bang dat je je kinderen een moeder laat zien die nooit voor zichzelf koos. Die angst is alleen stiller. Hij zeurt op de achtergrond, in plaats van te bonzen in je borst.
En als je kiest voor wat je echt wilt, ben je ook bang. Bang dat het mislukt. Bang voor wat anderen vinden. Bang voor het onbekende.
De angst is er dus hoe dan ook. De vraag is alleen: welke kant op groei jij? Kies je steeds voor de angst, dan word je kleiner en voelt de angst groter. Kies je steeds voor liefde, dan word je groter en voelt dezelfde angst kleiner. Het is als een spier. Niet de halter wordt lichter. Jij wordt sterker.
Terug naar mijn loopband. Want er zat nog iets in dat verhaal wat ik Lotte wilde meegeven. Hoe weet je, midden in de spanning, of het de moeite waard is?
“Mijn liefde. Voor mezelf. Dan denk ik, ik verdien om daar zo te staan als ondernemer. Het lijkt me fantastisch. Dan neem ik een podcast op en zeg ik, nou, gesponsord door een loopband. Nou, win-win. Dan is het waard om die angst aan te kijken. Maar ja, als je er middenin zit, dan weet je niet of het waard is. Nee. Dus dan moet je een andere parameter. Dat is dus liefde.”
Als je er middenin zit, weet je niet of het de moeite waard is. Dat is precies het probleem. Je kunt de uitkomst niet zien. Je weet niet of die vijf bedrijven ja zeggen. Je weet niet of die klant terugbelt. Je weet niet of die nieuwe stap in je leven gaat lukken.
Dus als je de uitkomst als maatstaf neemt, sta je stil. Want de uitkomst is altijd onzeker. Ik zei:
“Voor liefde kiezen is dan altijd goed namelijk. Want dan is het parameter niet de uitkomst, maar de keuze en waarom het goed voelt. In het moment is het goed, dus dat kan nooit verkeerd zijn. En dan je hoofd overtuigt het, want zie je wel, dat is verkeerd, want… En dan ga je allerlei labels erop plakken, omdat het achteraf anders blijkt. Nee. Op dat moment voelde het juist, dus het was de juiste keuze.”
De maatstaf is niet de uitkomst. De maatstaf is de keuze.
Ik gaf er een voorbeeld bij dat iedereen kent: “Dat is het [met] vorige relaties die uitgaan, op dat moment was het goed. Met je hart gekozen, wat het gevolgen heeft, ja, negatief.” Een relatie die later uitging, was daarom niet fout. Op het moment dat je ervoor koos, koos je met je hart. Dat het later anders liep, maakt die keuze niet achteraf verkeerd.
Dat haalt zoveel druk weg. Je hoeft niet te weten hoe het afloopt. Je hoeft alleen eerlijk te voelen: kies ik nu vanuit liefde voor mezelf, of vanuit angst? En als het antwoord liefde is, dan is het een goede keuze. Wat er ook van komt.
En Lotte? Ik zei het haar: “Je weet niet of dat de juiste keuze is. Je weet wel wat je niet wilt, dat dat een juiste keuze is, en dat is liefde. Daarom zeg je je baan op.”
Lotte bleef ermee worstelen. Dat snap ik. Ze vroeg: “Maar als dat nou steeds omhoog komt weer, hoe krijg ik die dan weer weg?”
Ik zei: “Geef me antwoord op die vraag.”
Want ik wilde dat ze zelf zou zien wat ze al had gedaan. Ze vertelde dat ze er een maand over had gedaan om op te zeggen. Dat ze het eigenlijk al de hele tijd wist. Dat ze het zelfs al tegen haar manager had gezegd, dat ze misschien ergens anders ging kijken.
Ik zei: “Ja, dus je hebt […] als een volwassen moeder goed over een keuze nagedacht, terwijl je in een ander huis gaat wonen en verantwoordelijkheid moet dragen. Dat zeg ik goed. Een goed afgewogen beslissing. Mooi dat je zo verstandig bent geweest en niet impulsief.”
Maar toen kwam het:
“Nee, maar dan doe ik het en dan blijft nog steeds het terugkomen van, ja oké, nu heb je je baan opgezegd, je gaat verhuizen, je krijgt andere lasten, en nu?”
En nu?
Ik denk dat elke moeder die ooit iets groots heeft losgelaten dit kent. Je maakt de keuze. Je voelt even opluchting. En dan, ’s nachts of onder de douche of in de auto, komt die vraag. En nu? En met die vraag komt de twijfel. Was het wel goed? Had ik niet beter kunnen blijven?
“Ja, help. Maar de spanning van de toekomst maakt nog steeds niet dat de keuze die je nu hebt gemaakt niet juist is en niet juist voelt. Je verwart de twee met elkaar.”
Ze vroeg: “Dus omdat er spanning is in de toekomst, moet het…”
“Het opeens een verkeerde keuze zijn. Je verdraait je eigen intuïtie vanuit de spanning. Je brengt jezelf vanuit de spanning aan twijfel.”
Je verdraait je eigen intuïtie vanuit de spanning.
Dat is wat angst doet als je hem niet herkent. Hij gaat niet alleen over de toekomst. Hij gaat terug in de tijd en maakt je keuze van gisteren verdacht. Iets wat goed voelde, wat je zorgvuldig had afgewogen, wordt ineens “misschien toch een vergissing”. Niet omdat er nieuwe informatie is. Alleen omdat het spannend is.
Ze zei het zelf ook, eerlijk: “Nee, die angst komt er omdat er niks is.” Er was nog niks nieuws. Geen plan, geen baan, geen praktijk. Alleen een open ruimte. Ik zei: “Maar dat betekent nog steeds niet dat het geen juiste keuze is. En je twijfelt misschien daardoor extra aan de keuze of het de juiste is. Omdat je niet kan vertrouwen op het onbekende. […] Maar is het dan nog steeds wel de juiste keuze? Dat is de vraag. En dan kun je die voelen.”
Twee vragen dus, die je uit elkaar moet houden. Is dit spannend? Ja. Is dit de juiste keuze? Dat is een andere vraag. En die beantwoord je niet met je spanning. Die beantwoord je met je gevoel.
We keken die sessie ook naar het verleden. Want Lotte had dit eerder gedaan. Ze had al eens een stap terug gedaan uit haar werk, met het plan om een paar maanden rust te nemen. Ik vroeg hoe dat was gegaan.
“Nou ja, en toen ben ik zo weer [ergens anders aan het werk] gerold, want ook toen bleef die onrust van ik moet werken.”
Ik zei: “Dus het patroon zit daar, het patroon zit daar, het patroon zit daar.”
Ook toen bleef die onrust. En de onrust won. Niet omdat de keuze om rust te nemen fout was. Maar omdat de spanning harder praatte dan haar intuïtie. Zo ziet het eruit als angst aan het stuur zit. Je maakt een goede keuze, de spanning komt, en je rent terug naar wat je kent. Niet omdat het beter is. Omdat het de spanning even stil maakt.
Ik ben daar mild over. Ik heb het zelf ook gedaan, op andere plekken in mijn leven. Maar ik ben streng over het patroon. Want elke keer dat je terugrent, leer je jezelf iets: als het spannend wordt, kan ik het niet aan. En dat is niet waar.
Later in de sessie zei ik iets wat ik je echt wil meegeven. Want misschien denk je: andere vrouwen kunnen dit gewoon, en ik niet.
“Ik denk niet dat het niet eng is, ik denk niet dat het niet spannend voelt, onnatuurlijk voelt, dat het lastig is om het jezelf te vertrouwen, want van wie heb je dat nou moeten leren? Je zit letterlijk in een no man’s land waarbij je denkt, oh dit is allemaal nieuw. En niemand heeft je geleerd om met overwhelm en stress om te gaan. Ik heb geluk gehad, defensie, train as you fight, kalm, druk op de ketel, helpt heel veel mee.”
Lotte zei: “Nou had ik dat toch moeten doen.”
Ik heb bij defensie gezeten. Train as you fight: je oefent zoals het straks echt moet. Kalm blijven terwijl er druk op de ketel staat. Dat heb ik daar meegekregen, en het helpt me nog steeds heel veel.
Maar ik vertelde haar ook de andere kant:
“En bij mij had ik een diep gewortelde overtuiging, ik moet het alleen doen, dat ik automatisch sterker moest worden voor heel veel stukken en met dingen om moest gaan. Dat heeft een hele hoop geholpen, heeft heel veel valkuilen ook opgeleverd in mijn leven. Dat je het nooit gedaan hebt of nooit geleerd hebt betekent niet dat je het niet kan, je bewijst het al.”
Dat je het nooit geleerd hebt, betekent niet dat je het niet kunt.
De meeste vrouwen die ik begeleid, hebben thuis nooit gezien hoe je met spanning omgaat. Ze zagen een moeder die bevroor. Een vader die alleen maar werkte. Ouders die ruzie maakten, of juist nergens over praatten. Niemand zei: kijk, zo adem je door spanning heen. Zo maak je een keuze terwijl je bang bent. Zo blijf je staan.
En dus denk je dat het aan jou ligt. Dat jij het niet kunt. Maar je hebt het gewoon nooit geoefend. En weet je wat het mooie is? Je bent al aan het oefenen. Ik zei het tegen Lotte: “Bijvoorbeeld wat je zegt met je baan. Bijvoorbeeld met je inschrijven, met je onderneming. Je doet het al.”
Dat is de kern. Je oude strategieën, terugrennen naar het bekende, alles alleen doen, de spanning wegwerken door weer te gaan werken, ze waren ooit nodig. Ze hebben je ergens beschermd. Maar ik zei het zo tegen Lotte:
“Want je bent sterker en hebt meer in huis om dat te doen. Dat betekent überhaupt niet dat je die strategieën hoeft te blijven uitvoeren. Je kan het meer aan. Die strategieën zijn nodig als je het niet aankan.”
Die strategieën zijn nodig als je het niet aankunt.
Maar je kunt het nu wel aan. Je bent geen kind meer. Je bent een volwassen vrouw die al dingen heeft gedaan die ze vroeger niet durfde. Je hebt een bedrijf opgezet, of je bent ermee bezig. Je hebt kinderen grootgebracht door nachten heen waarvan je dacht dat je ze niet zou overleven. Je hebt keuzes gemaakt waar je hele familie van opkeek. Je bent gegroeid. Alleen je strategieën zijn nog niet meegegroeid.
Lotte telde haar bewijzen al. Ze zag dat ze dingen anders deed dan vroeger. Ik zei: “Ja. Mooi. Blijf ze tellen.”
Blijf ze tellen. Want elke keer dat je iets doet terwijl je bang bent, word je een beetje groter. En elke keer dat je groter wordt, past dezelfde angst een beetje minder goed om je heen.
Je hebt een mail klaarstaan. Al een week. Aan iemand met wie je graag zou samenwerken. Of aan een organisatie waar je wilt spreken. Of aan een klant die al maanden te weinig betaalt, en je wilt je prijs verhogen.
Je hebt hem drie keer herschreven. Je hebt hem aan je vriendin laten lezen. En elke ochtend denk je: vandaag. En elke avond staat hij er nog.
Niet omdat de mail niet goed is. Omdat jij bang bent. Voor afwijzing. Voor wat ze van je vinden. Voor dat je jezelf voor gek zet.
En ergens denk je: als ik er klaar voor ben, dan voel ik die angst niet meer. Dan stuur ik hem.
Maar dat moment komt niet. Ik ben veertig, ik heb heel wat spannende stappen gezet, en ik stelde een mailtje over een loopband twee, drie dagen uit. De angst wacht niet tot jij klaar bent. Jij moet niet wachten tot de angst weg is.
Je stuurt hem met angst. Of je stuurt hem niet. Dat zijn je twee keuzes.
Aan het eind van die lange sessie zei ik iets tegen Lotte wat eigenlijk over mijn hele leven gaat:
“Dat betekent niet dat je niet onzeker hoeft te zijn, dat je niet bang bent, dat betekent niet dat je dan alles weet […]. [Alle keuzes die] ik gemaakt heb, nam ik al die gevoelens mee, als ik koos voor mezelf. Het was spannend, ik wist het niet zeker, de uitkomst was niet zeker. Als het juist voelt, als ik met liefde kies, is dat wat ik heb. Ik geloof liever in ‘het zal wel goedkomen’ dan ‘het zal vast wel misgaan’.”
Ik geloof liever in “het zal wel goedkomen” dan “het zal vast wel misgaan”.
Dat is geen naïviteit. Het is een keuze. Je weet het allebei niet. Je weet niet of het goedkomt, en je weet ook niet of het misgaat. Allebei zijn het verhalen over een toekomst die nog niet bestaat. Dus waarom zou je het verhaal kiezen dat je klein houdt?
Elke grote keuze die ik maakte, maakte ik met angst. Toen ik wegging uit werk waar ik niet gelukkig was. Toen ik voor mezelf begon. En ja, ook dat knullige berichtje over een loopband. De angst reisde mee. Elke keer. Maar ik werd groter. Elke keer.
Dat gun ik Lotte. En dat gun ik jou.
1. Kies jouw loopband-berichtje. Welke kleine, spannende stap stel jij al dagen of weken uit? Een mail, een telefoontje, een prijs noemen, een vraag stellen. Schrijf hem op. Geef hem een dag deze week, en zet hem in je agenda.
2. Stel de juiste vraag, niet de enge. Vraag jezelf niet: “Is dit eng?” Dat is het. Vraag jezelf: “Kies ik dit vanuit liefde voor mezelf, of vanuit angst?” Leg je hand op je buik en voel het antwoord. Als het liefde is, is het een goede keuze. Wat de uitkomst ook wordt.
3. Doe het met angst. En doe het ruim. Wacht niet tot de angst weg is. Stuur het berichtje terwijl je hart bonst. En als je toch over die drempel gaat, doe het dan zoals ik: stuur er niet één, maar vijf. Zeg na het versturen hardop: “Angst gaat niet weg. Ik word groter.”
4. Scheid spanning van juistheid. Komt er daarna toch een golf van “en nu?” en “was dit wel goed?”, schrijf dan twee zinnen op. “Dit voelt spannend, omdat …” En daaronder: “Dit was de juiste keuze, omdat …” Twee verschillende vragen. Laat de eerste niet de tweede beantwoorden.
5. Tel je groei. Schrijf elke avond één ding op dat je vandaag deed terwijl je het spannend vond. Hoe klein ook. Dat is het bewijs dat jij groter wordt.
En als de angst je deze week weer komt vertellen dat je het niet kunt: bedank hem. En stuur dat berichtje toch.
Lees ook Als jij rustiger wordt, wordt je huis rustiger en Easy choices, hard life: waarom adulting saai is en toch liefde.
Ben jij een ondernemende moeder die hierin vastloopt? Lees hoe ik werk als coach voor ondernemende moeders.
Zet hem op deze week.
Liefs,
Jonathan
Ontdek in een gratis Mini Familieopstelling waar jouw patronen vandaan komen.
SaarJonathans assistent. Ik denk met je mee; Jonathan leest zelf mee.