Het is een drukke week. Twee jonge kinderen, werk dat al maanden schuurt, een hoofd vol. En dan komt haar moeder logeren. Vier dagen.
Ik noem haar Lotte. Eind dertig. Ze vertelde het me bijna terloops. Had ze het zelf voorgesteld? Nee. “Ik vind het eigenlijk liever niet. Maar dat is wel mijn moeder. Daar is dat nog moeilijker bij.”
Natuurlijk is het daar moeilijker. Ik vroeg haar: “Bij wie is het het moeilijkst om nee te zeggen? Bij degene van wie je geleerd hebt om jezelf te negeren.”
Lottes moeder heeft over iedereen een mening. Over haar partner. Over haar vriendinnen. Soms zelfs over de kinderen. En als Lotte een grens aangeeft, is haar moeder diep gekwetst. Dus loopt Lotte op eieren.
Ik liet haar iets zien wat het gedrag van haar moeder niet goedpraat, maar het wel van haar afhaalt. Wie zich niet genoeg voelt, moet een ander naar beneden halen. Ik zei:
“Je moeder, die iedereen veroordeelt, is het onzekere meisje dat zichzelf altijd veroordeelt.”
Dat oordeel gaat niet over Lotte. Het ging nooit over haar. Haar moeder houdt een stokje vast dat ze zelf van haar ouders kreeg. Status, uiterlijk, hoe het hoort. Pas als je zo bent, verdien je liefde. En Lotte moest dat stokje als kind ook dragen.
Zo werkt een familiesysteem. In mijn eigen podcast Hart & Zakelijk vertelde ik hoe het bij ons ging, drie generaties terug:
“En ergens, hè, miste mijn moeder de liefde ook van haar vader, wie wat nors was, wie wat afstandelijk was. En ja, die liefde wie mijn moeder miste, kon ze nooit aan zichzelf geven.”
Wat een moeder niet kreeg, kan ze moeilijk geven. En wat jij niet kreeg, geef je zonder dat je het wil gewoon door. In de Veilige Hecht podcast, waar ik te gast was, zei ik: “Dan krijg je dus generationele doorzetting en contextueel van: ja, wat jij waarschijnlijk hebt geleerd van je ouders geef je door aan je kinderen. En als je dat niet bewust doet, dan geef je dus ook bepaalde dingen onbewust door.”
Het mooie bij Lotte: haar kinderen gedragen zich vrijer dan zij ooit mocht. Dat is het grootste compliment dat je kunt krijgen. Het stokje ligt bij haar al een heel eind op de grond. Alleen niet als haar moeder in de buurt is. Dan wordt ze weer klein.
Daarom zei ik: “Je bent niet meer het kleine meisje. Je bent de volwassen vrouw die zich laat controleren. Het is jouw leven, jouw gezin. Zij komt letterlijk in jouw leven.”
Ik gaf haar een beeld. Jij hebt een eiland. Daar staan jouw behoeften, jouw gezin, jouw waarden. Je moeder heeft ook een eiland. Daar staan haar oordelen en haar pijn.
Wat er nu gebeurt: haar moeder is gekwetst op haar eigen eiland en bouwt geen brug. Dus loopt Lotte over de brug naar haar toe. Nog een stukje. Nog een stukje. En voor ze het weet, staat ze op het eiland van haar moeder en is haar eigen eiland onder water gelopen.
“Niet samen op haar eiland gaan staan. Je moet niet willen hen te begrijpen. Je moet vooral je eigen behoeften en grenzen weten, en op jouw eiland dat heel duidelijk communiceren.”
En nog iets wat ik haar meegaf: “Als je op zoek gaat naar afwijzing, wijs je jezelf automatisch af.”
Voor Lotte was dit het belangrijkste stuk. Opmerkingen over haar kinderen. Daar ligt de grens die het makkelijkst te trekken is. Ik zei: “Soms is het makkelijker om van je kinderen te houden dan van jezelf.”
Gebruik dat. Als je het voor jezelf nog niet durft, doe het dan voor hen. Ik gaf haar de zin letterlijk: “Lieve mama, stop eens met die opmerking naar mijn kinderen. Mijn kinderen zijn even op mijn eiland.”
Je kinderen kijken namelijk mee. In een andere podcast waar ik te gast was, zei ik: “Kinderen die kijken niet naar wat je zegt, kinderen kijken naar wat je doet. En als jij altijd je hele leven wegcijfert, wat voor dochters, wat voor zonen creëer je?”
Ik liet Lotte twee zinnen opschrijven. En ik zei erbij: “Alleen al door deze twee zinnen doorbreek je een familiesysteem van meerdere generaties: ik verdien liefde. En als mama het niet kan geven, verdien ik mijn grenzen.”
Het mooiste moment kwam halverwege. Lotte vertelde dat ze die ochtend, zonder erover na te denken, al nee had gezegd tegen een verzoek van haar moeder. Ze had het niet eens als overwinning gezien.
“Ik ben trots op je,” zei ik.
En ineens zag ze ook waarom één collega haar zo enorm triggert. Die lijkt op haar moeder.
Teken twee eilanden op een papier. Schrijf op het jouwe drie dingen die jij nodig hebt als je moeder er is. Concreet. Geen opmerkingen over de kinderen. Om acht uur heb ik tijd voor mezelf. Ik ga niet mee naar die verjaardag.
Kies er één. Zeg hem rustig, vanaf jouw eiland. Als ze gekwetst reageert, blijf je staan. Het spijt me dat het je raakt. En toch.
Je bent geen klein meisje meer. Gun jij het jezelf om op je eigen grond te blijven?
Lees ook Wees je eigen helderziende: wiens stem bepaalt jouw keuzes? en De supermarkt van je leven: wie plakt het prijskaartje?.
Herken je patronen die je van thuis hebt meegekregen? Lees hoe je oude patronen kunt helen.
Zet hem op deze week.
Liefs,
Jonathan
Ontdek in een gratis Mini Familieopstelling waar jouw patronen vandaan komen.
SaarJonathans assistent. Ik denk met je mee; Jonathan leest zelf mee.