Dit artikel is de volledige uitgeschreven versie van mijn talk “Doe je masker af en wees jezelf”. Je kunt de talk ook hier terugkijken op YouTube.

Toen ik jong was, kreeg ik het label ADHD

En wat er vaak gebeurt met mensen die een label krijgen, is dat zij zich ermee gaan identificeren.

Ik zal je een voorbeeld geven. Mijn vader lijdt aan zware depressies. En als jij aan depressieve mensen denkt, op wat voor manier praten zij dan? Wat voor houding hebben depressieve mensen?

Stel je dan eens voor dat mijn vader, een grote man van 1,90 met overgewicht, er zo bij ligt op zijn tweezitsbank en dan zegt: “ik ben depressief.”

Waarop ik zeg: pap, jij bent niet depressief. Jij hebt een depressie.

“Ik ben” of “ik heb”, daar zit een wereld van verschil in

De woorden “ik ben” zijn zo resoluut. Daarmee zeg je meestal onbedoeld: dit is alles dat ik ben.

Je bent niet je label. Je hebt hooguit iets, en dat is iets heel anders dan dat je iets bent.

Wat mijn zus mij leerde

Mijn zus kreeg op haar 24e voor de eerste keer huidkanker. Op haar 32e had ze net een zware operatie ondergaan waarbij een deel van haar tong, een deel van haar gebit en haar lymfeklieren verwijderd moesten worden. Die dagen liep ik naast haar, of lag ik naast haar in het ziekenhuis te slapen.

Het mooie aan mijn zus is dat ze nooit heeft gezegd: ik ben kanker. Ze zag haar ziekte nooit als een deel van haar. Het was niet haar identiteit. En als je vier keer huidkanker hebt gehad, denk ik dat dat de juiste houding is.

Nu is ze gelukkig schoon. Mijn zus is voor mij een prachtig voorbeeld van hoe je ook los van je label jezelf kunt zijn. Maar ik moest die weg zelf nog bewandelen om daar te komen.

Omdat ik deze vreselijke ziekte samen met mijn zus van zo dichtbij heb meegemaakt, zet ik me vandaag in voor KWF Kankerbestrijding.

Terug naar kleine Jonathan

Want die begon zich op jonge leeftijd wél te identificeren met zijn label. Ik had ADHD, maar ik hoefde dat niet aan de buitenwereld te communiceren. Die hadden dat snel genoeg door, omdat ik zo druk was.

Ik kan me nog goed voorstellen hoe die volwassenen naar mij wezen als klein kind. En dan dingen zeiden zoals: gedraag je eens. Pas je aan. Doe eens rustig.

Dat gevoel werd nog meer bevestigd toen ik als kleine jongen in groep 3 naar een andere school moest. Niet omdat ik niet kon leren, nee, omdat ik zo druk was. Vroeger heetten zulke scholen lom-scholen. En voor die school moest ik met een busje opgehaald worden.

Ik kan me het gevoel nog goed herinneren, hoe ik gepest werd door de andere kinderen. Die zeiden dingen zoals: ga jij met die gehandicapten en die ramenlikkers naar school? Want zo werden die kinderen die met een busje opgehaald werden genoemd.

Zo ontstond de overtuiging: ik mag mezelf niet zijn

Wat die kinderen en die volwassenen onbedoeld deden, waren opmerkingen maken die invloed op mij hadden tot in mijn volwassen leven.

Want hierdoor kreeg ik de overtuiging: ik mag mezelf niet zijn. Want als ik mezelf ben, dan moet ik naar die school voor domme kinderen. Als ik mezelf ben, dan ben ik een ramenlikker.

Dus wat deed ik? Ik paste me aan. Ik droeg een masker, in de hoop dat ik dan geen kritiek zou krijgen. Ik dacht constant: ben ik nu niet te druk? Gedraag je eens als een volwassene. Praat niet zo snel, Jonathan.

Ik hoopte dat mensen mij dan zouden accepteren. Of zelfs van mij zouden houden.

Een masker dragen kost energie, joh

Altijd bezig zijn met hoe je je moet gedragen en wat je moet denken. Geen wonder dat ik zoveel at als opgroeiend kind.

Misschien ken je ze wel. Die mensen die altijd een beetje nep zijn. Die niet congruent zijn en altijd meepraten met de groep. Je intuïtie zegt dan: er klopt iets niet.

Ik was zo’n persoon.

En zeg nou zelf, wil jij graag met zulke mensen omgaan? Nee, meestal niet. Daar kwam ik dus ook achter. Na jarenlang mezelf aanpassen voor de buitenwereld, kwam ik erachter dat ik mensen juist afstootte. En de mensen die ik wél aantrok, hielden van mijn masker en niet van wie ik echt was.

Als jij een masker draagt, dan ziet de buitenwereld alleen dat masker. Je geeft andere mensen nooit de kans om jou te zien.

Hoe kunnen mensen dan houden van wie jij echt bent? De echte jij is dan namelijk onzichtbaar.

Ik wilde niet meer onzichtbaar zijn

Na jarenlang mezelf aanpassen begon ik keihard aan mijn persoonlijke ontwikkeling te werken. En ontzettend veel van mezelf te houden. Daardoor kon ik eindelijk dat masker afdoen.

Dat was nog een hele strijd, met vallen en opstaan. Want ik was jarenlang zo bezig geweest met de buitenwereld, dat ik het ontzettend lastig vond om te voelen wat ík belangrijk vond.

Toen ik 24 was, begon ik mezelf langzaam steeds meer te accepteren. En niet alleen dat. Andere mensen moesten mij ook maar accepteren. Want aanpassen, dat had ik al te lang gedaan. En dat wilde ik niet meer.

Nu, tien jaar later, sta ik hier. Mezelf te zijn. Het lijkt zo simpel. Maar het heeft me jaren gekost om gewoon mezelf te zijn.

Je hoeft niet te kiezen

Ik ben veteraan, wereldreiziger, spreker, coach. Ik ben alles tegelijkertijd en ik hoef niet te kiezen.

Jij hoeft ook niet te kiezen. Je kunt meer dingen tegelijkertijd zijn.

Nu help ik andere mensen hiermee. Want waar ik achterkwam, is dat er nog veel meer mensen zijn die dit lastig vinden. Nog veel meer mensen die rondlopen met overtuigingen van vroeger. Mensen met een masker, of mensen met een label die zeggen: ik bén dat label.

Als coach zeg ik dan: ik geloof in jou. Ik geloof in de persoon die je echt bent. En ik geloof in je potentieel.

Mijn laatste woorden op dat podium

Let op je woorden “ik ben”. En weet dat je veel meer bent dan dat. Je bent niet je label.

Je hoeft niet onzichtbaar te zijn, een masker te dragen, jezelf te verstoppen of aan te passen. Je mág jezelf zijn. Je mag van jezelf houden om wie jij bent.

Leer te houden van die persoon in de spiegel. Want te vaak zeggen we zulke lelijke dingen tegen onszelf in de spiegel.

Je bent niet raar, anders, dom, gek of lelijk. Je bent prachtig. En je bent genoeg.

Dus laat je horen. Spreek jezelf uit. Je weet maar nooit wie je er allemaal mee kan helpen. Grote kans dat je jezelf er ook mee helpt.

Als jij je mond opendoet, dan vertel je de wereld wie je bent. Wees dan niet bang om je echte zelf te laten zien.

Na afloop: hoe haal je die belemmerende gedachten weg?

Na mijn talk kreeg ik een vraag die ik vaker hoor: als ik in de spiegel kijk en denk “wat doet deze vrouw hier”, wat zou jij dan zeggen tegen dat onzekere zelf?

Wat ik ook tegen mijn klanten altijd zeg: probeer een positieve tegenovergestelde stem te creëren. En ga dat verdomme vaak oefenen.

Echt, ik heb zó vaak voor mijn spiegel gestaan en gezegd: het ziet er niet uit, het kan beter, en al die andere negatieve dingen die wij tegen onszelf zeggen. Maar toen ik liever en positiever tegen mezelf begon te praten, en dat ontzettend veel ging oefenen, creëerde ik langzamerhand die tegenovergestelde positieve stem. En langzamerhand veranderde daardoor ook mijn zelfbeeld.

Dus begin ergens. En ga dat retevaak oefenen.

Positiviteit is een keuze

Mijn zus heeft me meer geleerd dan alleen dat je je label niet hoeft te zijn. Ze loopt, net als ik, gewoon rond met een glimlach.

Dat betekent niet dat ik nooit verdrietig, boos of chagrijnig ben. Het betekent dat ik kies om met een glimlach rond te lopen. Dat ik kies hoe ik met bepaalde situaties omga. Net zoals mijn zus kiest.

Dat is voor mij een drijfveer om te zeggen: let’s go, laten we positiever in het leven staan. Ook al is het leven soms kut en rauw en vervelend. Je kunt kiezen om die glimlach op te zetten. Om het mooie van het leven te zien. Om dankbaar te zijn voor wat je nog wél hebt.

Waar ik dankbaar voor ben

Tegenwoordig pak ik een podium zoals dit, of spreek ik mezelf uit, niet alleen meer voor mezelf.

Zoals ik tijdens mijn talk zei: je weet maar nooit wie je ermee kan helpen. En als ik één persoon kan helpen, dan is dat het waard. Eén persoon die vandaag zegt: ik ga mijn masker afdoen. Dan is het het waard. En mocht dat er meer zijn, dan ben ik nog dankbaarder.

Dus oefenen, oefenen, oefenen met positief zijn. Een glimlach opzetten. En dat masker weggooien.

Die mag weg. Gewoon jezelf. Niet meer nodig.

Liefs, Jonathan